سوره سبا — آیه 2

معانی کلمات:

• یَلِجُ: داخل می‌شود، فرو می‌رود.
• یَعْرُجُ: بالا می‌رود، صعود می‌کند.
• الرَّحِیمُ: بسیار مهربان به بندگانش.
• الْغَفُورُ: بسیار آمرزنده برای گناهان بندگان توبه‌کار.

تفسیر آیه:

خداوند متعال به همه چیز آگاه است؛ او می‌داند چه چیزی وارد زمین می‌شود، مانند آب باران که در دل خاک فرو می‌رود، دانه‌هایی که در زمین کاشته می‌شوند، و اجساد مردگانی که در دل خاک آرام می‌گیرند. همچنین می‌داند چه چیزی از زمین بیرون می‌آید، مانند گیاهان و درختان، چشمه‌ها و آب‌های زیرزمینی، معادن و گنجینه‌ها، و در روز قیامت انسان‌ها از قبرها بیرون می‌آیند. او همچنین از آنچه از آسمان نازل می‌شود آگاه است؛ مانند باران، فرشتگان، کتاب‌های آسمانی، وحی و قضا و قدر الهی. و از آنچه به آسمان صعود می‌کند نیز باخبر است؛ مانند فرشتگانی که به آسمان بالا می‌روند، اعمال بندگان که به سوی او عروج می‌کند، و ارواح انسان‌ها هنگام مرگ. او با وجود این علم کامل به همه امور، نسبت به بندگانش بسیار مهربان است و در عذاب آنان شتاب نمی‌کند، و آمرزنده گناهان کسانی است که به سوی او بازمی‌گردند و توبه می‌کنند و بر او توکل می‌نمایند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. علم خداوند به همه چیز، حتی ریزترین امور، نشانه عظمت و قدرت اوست و انسان را به نظارت دائمی الهی متوجه می‌سازد؛ پس باید مراقب اعمال و رفتار خود باشیم.
2. آگاهی از اینکه خداوند همه چیز را می‌داند، آرامش‌بخش دل مؤمنان است؛ زیرا می‌دانند هیچ دعا، تلاش و زحمتی بدون پاداش نمی‌ماند.
3. ترکیب علم کامل الهی با رحمت و آمرزش، امید را در دل گناهکاران زنده می‌کند و آنان را به سوی توبه و بازگشت به خدا سوق می‌دهد.
4. این آیه انسان را به تفکر در نظام آفرینش دعوت می‌کند؛ آمدن باران، رویش گیاهان، نزول وحی و صعود اعمال، همگی نشانه‌های حکمت و تدبیر الهی است.
5. رحمت و مغفرت خداوند مقدم بر عذاب اوست؛ پس بنده هرگز از رحمت خدا ناامید نشود و همواره به درگاه او بازگردد.