سوره سبا — آیه 1

معانی کلمات:

• حمد: ستایش و سپاس در برابر نعمت و کمال.
• حکیم: دارای حکمت، کسی که کارهایش بر اساس علم و مصلحت و اتقان است.
• خبیر: آگاه به باطن و ظاهر همه چیز، کسی که هیچ چیز بر او پوشیده نیست.

تفسیر آیه:

سپاس و ستایش، در همه انواعش، مخصوص خداوند متعال است؛ همان کسی که مالکیت و فرمانروایی مطلق بر تمام آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است، از آنِ اوست. همه موجودات، مخلوق او هستند و در قبضه قدرت و تدبیر او قرار دارند. اوست که این جهان را آفریده و به آن نظم بخشیده است.

ستایش و سپاس در آخرت نیز مخصوص اوست؛ چنانکه در دنیا نیز چنین است. در آن روز، همه موجودات و به ویژه اهل ایمان، او را به پاکی و کمال میستایند و شکرگزار نعمتهای بیپایان او هستند؛ زیرا همه نعمتهای دنیا و آخرت از جانب اوست و اوست که اهل بهشت را وارد نعمتهای جاودانه میکند.

او در تمام افعال و تدبیراتش حکیم است؛ یعنی کارهایش بر اساس علم کامل و مصلحت دقیق انجام میشود و هیچ کار بیهوده و بیحکمتی در آفرینش و مدیریت جهان وجود ندارد. او همچنین خبیر است؛ یعنی به تمام احوال و اسرار بندگانش آگاه است و هیچ چیز، حتی ذرهای در آسمانها و زمین، از علم او پنهان نیست.

فواید و پیامهای آیه:

1. شکرگزاری و ستایش خداوند: این آیه به ما میآموزد که در برابر نعمتهای بیشمار الهی، زبان به حمد و سپاس او بگشاییم و بدانیم که همه خوبیها از اوست.
2. توحید در مالکیت: باور به اینکه همه چیز در آسمانها و زمین متعلق به خداست، انسان را از وابستگی به غیر او رها میکند و توکل به خدا را در دل او تقویت مینماید.
3. امید به آخرت: یادآوری اینکه حمد و ستایش در آخرت نیز برای خداست، انسان را به یاد آخرت میاندازد و او را به انجام اعمال صالح و کسب رضایت الهی ترغیب میکند.
4. آرامش در تدبیر الهی: دانستن اینکه خداوند حکیم و خبیر است، به انسان اطمینان میدهد که همه اتفاقات جهان هستی بر اساس حکمت و مصلحت است و هیچ چیزی بدون دلیل و بیهوده نیست. این باور، آرامش عمیقی به دل مؤمن میبخشد.