سوره سبا — آيت 44

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• آتَيْنَاهُم: اسان کين ڏنو.
• كُتُبٍ: ڪتابَ (جمع آهي ڪتاب جي).
• يَدْرُسُونَهَا: جن کي اهي پڙهندا آهن / مطالعو ڪندا آهن.
• نَذِيرٍ: ڊيڄاريندڙ، خبردار ڪندڙ (يعني نبي يا رسول).

2) آيت جي تفسير:

هن آيت ۾ الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ جي مخالفن جو هڪ ٻيو اعتراض رد ڪري رهيو آهي. مڪي جا ڪافر چوندا هئا ته قرآن مجيد محمد ﷺ جو پنهنجو ٺاهيل ڪلام آهي ۽ اهو الله جو ڪلام ناهي. انهن جي ان دعويٰ جي ڪا به بنياد نه هئي، ڇاڪاڻ ته:

• الله تعاليٰ انهن کي ڪو به اهڙو ڪتاب نه ڏنو هو، جنهن کي اهي پڙهي ۽ مطالعو ڪري اهو ثابت ڪري سگهن ته قرآن ڪذب آهي يا محمد ﷺ جو پنهنجو ٺاهيل آهي.
• ۽ نه ئي انهن ڏانهن محمد ﷺ کان اڳ ڪو ڊيڄاريندڙ نبي يا رسول موڪليو ويو هو، جنهن انهن کي الله جي عذاب کان ڊيڄاري ها ۽ ڪو آسماني ڪتاب کڻي اچي ها.

يعني نه انهن وٽ ڪو اڳيون آسماني ڪتاب هو ۽ نه ڪو اڳيون نبي آيو هو، ته پوءِ اهي ڪهڙي بنياد تي قرآن کي ڪوڙ ۽ نبي ﷺ کي ڪوڙو چون ٿا؟ سندن انڪار جو ڪو به دليل نه آهي، اهو رڳو ضد ۽ هٺ آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• قرآن مجيد جي سچائي جو ثبوت: جڏهن مخالفن وٽ قرآن جي خلاف ڪو به دليل نه هو، نه ڪو اڳيون ڪتاب ۽ نه ڪو اڳيون نبي، ته اهو ثابت ٿئي ٿو ته قرآن مجيد يقيناً الله جو ڪلام آهي ۽ ان ۾ ڪو به شڪ نه آهي.
• اسلام جي دعوت ۾ حڪمت: الله تعاليٰ پنهنجي نبي ﷺ کي سيکاريو ته مخالفن جا اعتراض دليل سان رد ڪري، جيئن هن آيت ۾ ڪيو ويو آهي.
• قرآن مجيد جي عظمت: قرآن مجيد اهو واحد آسماني ڪتاب آهي جيڪو محفوظ ۽ اڻ بدلجندڙ آهي، ۽ اهو ئي هدايت جو ذريعو آهي.
• اسلام جي آساني: الله تعاليٰ انسانن تي اهڙو ڪو به بوجھ نه وڌو آهي جيڪو اهي برداشت نه ڪري سگهن. جيڪڏهن ڪو اڳيون ڪتاب يا نبي نه آيو، ته به قرآن مجيد ۾ مڪمل هدايت موجود آهي.
• دعوت جي ترغيب: قرآن مجيد ۾ اهڙا بي شمار دليل ۽ نشانيون آهن جيڪي انسان کي اسلام ڏانهن راغب ڪن ٿا. جيڪو به کليل دل سان قرآن کي پڙهندو ۽ غور ڪندو، تنهن کي يقين ٿي ويندو ته اهو الله جو ڪلام آهي.