سوره سبا — آیه 45

## معانی واژگان

• مِعْشَارَ: یکدهم، عشر یک
• نَکِیر: انکار و کیفر من (خداوند)؛ یعنی عذاب و عقوبتی که بر اثر انکار و تکذیب آنان نازل کردم

## تفسیر آیه

خداوند متعال در این آیه، کافران قریش را مورد خطاب و هشدار قرار میدهد و آنان را به حال و روز اقوام پیشین متذکر میشود. پیش از اینان نیز امتهایی چون عاد، ثمود، قوم لوط و دیگران بودند که پیامبران الهی را دروغگو خواندند و رسالت آنان را انکار کردند. اما نکتهی شگفتآور اینجاست که کافران مکه، در مقایسه با آن اقوام پیشین، از نظر قدرت، ثروت، جمعیت، طول عمر و امکانات مادی، به یکدهم آنچه به امتهای گذشته عطا شده بود نیز نرسیده بودند. با این حال، آنان نیز مانند گذشتگان، پیامبران را تکذیب کردند و راه کفر و عناد را در پیش گرفتند.

خداوند پس از بیان این حقیقت، با لحنی پرسشگرانه و هشداردهنده میفرماید: «پس چگونه بود انکار و کیفر من؟» یعنی اگر بنگرید که سرنوشت آن اقوام مقتدر و قدرتمند که به مراتب از شما نیرومندتر بودند، چگونه به عذاب الهی گرفتار آمدند و نابود شدند، خواهید دانست که شما که از آنان بسیار ضعیفترید، چگونه در برابر خشم و کیفر من تاب خواهید آورد؟ این جملهی استفهامی، در حقیقت تهدیدی شدید و هشداری جدی برای کافران مکه است تا از خواب غفلت بیدار شوند و به خود آیند.

## فواید و درسهای آیه

1. هشدار به مغروران: قدرت، ثروت و امکانات مادی، هیچگاه نمیتواند انسان را از عذاب الهی نجات دهد. اقوام پیشین با آن همه قدرت و عظمت، چون پیامبران را تکذیب کردند، به هلاکت رسیدند.
2. سنت تغییرناپذیر الهی: سنت خداوند در طول تاریخ بر این بوده که هر قومی پیامبرانش را تکذیب کند، عذاب الهی او را فرا میگیرد. این سنت هیچگاه تغییر نمیکند و شامل حال همهی اقوام و نسلها میشود.
3. نعمتهای الهی، آزمایشی برای بندگان: آنچه خداوند به اقوام پیشین از مال و قدرت و طول عمر عطا کرده بود، نه نشانهی رضایت او از آنان، بلکه آزمایشی برای سنجش ایمان و شکرگزاری آنان بود. آنان در این آزمایش شکست خوردند و به عذاب گرفتار شدند.
4. عبرتآموزی از تاریخ: قرآن کریم ما را به مطالعهی سرگذشت اقوام پیشین دعوت میکند تا از آن عبرت بگیریم و راه خطا و گمراهی آنان را نپیماییم. تاریخ، بهترین معلم بشریت است.
5. محبت و رحمت الهی: خداوند با این هشدارها، در حقیقت راه نجات را به بندگان نشان میدهد و نمیخواهد آنان را گرفتار عذاب کند. این هشدارها جلوهی رحمت و محبت الهی است که انسان را از پرتگاه نابودی بازمیدارد و بهسوی رستگاری و سعادت راهنمایی میکند.