Фатир сүрөсү — Аят 23

1. Сөздөрдүн мааниси:

• إِنْ (ин): "эмес" же "гана" деген маанидеги терсөө жана чектөө ачкычы.
• أَنتَ (анта): "сен" — пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) карата айтылган.
• إِلَّا (илля): "гана", "башка эмес" деген чектөө сөзү.
• نَذِيرٌ (назир): "эскертүүчү", "коркутуп эскертүүчү" — адамдарды Аллахтын азабынан эскертүүчү адам.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) карата айтылган жооп катары келет. Аллах Таала ага: "Сен адамдарды ыйманга күч менен мажбурлоочу эмессиң, сен алардын жүрөктөрүн башкаруучу да эмессиң. Сенин милдетиң — Аллахтын азабы жөнүндө эскертип, коркутуу. Сенден башка эч нерсе талап кылынбайт. Сен Аллахтын азабынан эскертүүчү гана эскертүүчүсүң" деп айткан.

Башкача айтканда, пайгамбардын милдети — Аллахтын буйруктарын жеткирүү жана адамдарды кыямат күнүндөгү эсеп-кысап, тозок азабы жөнүндө эскертүү. Ал адамдарды ыйманга күч менен киргизүүгө же алардын жүрөктөрүн өзгөртүүгө жооптуу эмес. Жүрөктөрдү туура жолго буруу — Аллахтын гана колунда. Пайгамбарга түшкөн милдет — эскертүүнү жеткирүү, ал эми кабыл алуу же баш тартуу адамдардын өзүнө байланыштуу.

Бул аят мурунку аяттар менен байланышта окулат. Анда айтылгандай, сокур менен көрүүчү, караңгылык менен жарык, көлөкө менен ысык шамал тең эмес. Ошондой эле тирүү жүрөктөр менен өлүк жүрөктөр тең эмес. Аллах каалаган адамга угузат, ал эми пайгамбар өлүктөргө (б.а. жүрөктөрү өлгөн каапырларга) угуза албайт. Ошондуктан ага: "Сен эскертүүчү гана эскертүүчүсүң" деп айтылган.

1. Аяттан алынган пайдалар:

• Ислам — жеңилдик жана акыл-эс дини. Аллах адамдарды ыйманга мажбурлабайт, тескерисинче, акыл жүгүртүүгө жана ой жүгүртүүгө чакырат. Бул диндин адамдын эркиндигине жана акылына болгон урматын көрсөтөт.
• Пайгамбардын (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) милдети — жеткирүү. Ал эскертүүнү жеткирди, ал эми натыйжа Аллахтын колунда. Бул бизге да өз милдетибизди аткарууда чын ыкластуу болууга үйрөтөт.
• Жүрөктүн тирүүлүгү — ыймандын негизи. Аят жүрөгү өлгөн адамдарга эскертүүнүн таасир этпей турганын эскертет. Ошондуктан биз жүрөгүбүздү ыйман менен тирилтип, Аллахтын эскертүүлөрүн кабыл алууга даяр болушубуз керек.
• Аллахтын адилеттиги жана ырайымы. Аллах ар бир адамга эскертүүчү жөнөткөн, эч ким жоопкерчиликтен качып кутула албайт. Бул Аллахтын адилеттигин жана адамдарга болгон ырайымын билдирет.
• Исламдын чакырыгы — акыл-эс жана жүрөк аркылуу. Бул аят бизди Исламга чакырууда зордук-зомбулукка эмес, акыл-эс, жакшы сөз жана жүрөккө таасир этүү аркылуу мамиле кылууга үндөйт.