Fotir surasi — Oyat 23

Kalimalarning ma'nolari:

• In (إِنْ): inkor (yo'qlik) ma'nosini bildiradi.
• Anta (أَنتَ): sen, siz (Rasululloh sallallohu alayhi vasallamga xitob).
• Illā (إِلَّا): faqat, bundan boshqa emas.
• Nazīr (نَذِير): ogohlantiruvchi, qo'rqituvchi, azobdan ogohlantirib, xabardor qiluvchi.

Tafsir:

Ey Muhammad (sallallohu alayhi vasallam), sizning vazifangiz faqat ogohlantirishdir. Siz insonlarni Allohning azobidan, gunohlari oqibatidan qo'rqituvchi va ogohlantiruvchisiz. Sizning asosiy maqsadingiz — odamlarni Allohning jazosidan ogohlantirib, ularni to'g'ri yo'lga chaqirishdir. Sizning oldingizda boshqa vazifa yo'q — siz kishilarni majburlovchi emassiz, ularning qalblarini ochuvchi ham emassiz. Siz faqat yetkazuvchi va ogohlantiruvchisiz. Alloh taolo sizni haq din bilan, ya'ni imon va Islom shariatlari bilan yuborgan. Siz mo'minlarga jannat xushxabarini berasiz, kofirlarga esa do'zaxdan ogohlantirasiz. Sizdan oldin ham har bir ummatga o'z nubuvvat davrida ogohlantiruvchi kelgan. Endi sizning vazifangiz — shu ogohlantirishni yetkazish, hidoyat esa faqat Allohning qo'lidadir. Siz o'liklarga eshittira olmaganingizdek, qalblari o'lgan kofirlarga ham eshittira olmaysiz. Sizning ishingiz faqat ogohlantirishdir, xolos.

Foydalar (o'gitlar):

1. Payg'ambar alayhissalomning vazifasi faqat yetkazish va ogohlantirish ekanini bilish — bu bizga diniy ishlarda haddan oshmaslikni, natijani Allohdan kutishni o'rgatadi.
2. Bu oyat har bir musulmonga, ayniqsa da'vat qiluvchilarga katta tasalli beradi — natija Allohning irodasiga bog'liq, bizdan talab qilinadigan narsa faqat to'g'ri yetkazishdir.
3. Ogohlantirish — rahm-shafqatning bir ko'rinishidir. Payg'ambarimizning ogohlantirishi ummatga bo'lgan mehr-muhabbatidan edi. Biz ham birodarlarimizni xatolardan ogohlantirish orqali ularga yaxshilik qilamiz.
4. Bu oyatda Payg'ambarimizning (sallallohu alayhi vasallam) maqomi ulug'lanadi — u Alloh tomonidan tanlangan ogohlantiruvchidir. Unga iymon keltirish va uning ogohlantirishiga quloq solish — najot yo'lidir.
5. Inson irodasi hurmat qilinadi — din majburlash emas, balki ogohlantirish va xushxabar asosiga qurilgan. Bu islomning go'zalligini va inson aqlini hurmat qilishini ko'rsatadi.