سوره یس — آیه 23

معانی کلمات:

• أَتَّخِذُ: میگیرم، برمیگزینم.
• آلِهَةً: معبودانی، خدایانی.
• یُرِدْنِ: بخواهد برای من، اراده کند به من.
• بِضُرٍّ: به زیان و بدی.
• تُغْنِ: بینیاز کند، دفع کند.
• شَفَاعَتُهُمْ: شفاعت و میانجیگری آنها (معبودان).
• یُنقِذُونِ: نجاتم دهند، رهایم کنند.

تفسیر آیه:

این سخنِ مؤمنِ آل یاسین است که با قوم خود، با استفهام انکاری، اعلام میدارد: آیا من به جای خداوند رحمان، معبودانی دیگر برگزینم؟ معبودانی که اگر خداوند بخواهد به من گزندی برساند یا بلایی نازل کند، شفاعت و میانجیگری آنها هیچ سودی برایم ندارد و نمیتوانند ذرهای از آن بلا را از من دفع کنند و نه میتوانند مرا از آن نجات دهند. این معبودانِ دروغین نه مالک نفع و ضرری هستند و نه اختیار شفاعتی دارند که به حال من مفید افتد. پس عبادت آنها جز گمراهیِ آشکار و خطایی بزرگ نیست. این جملهها نشان میدهد که او با بصیرت کامل، بطلان شرک را دریافته و با قاطعیت از عبادت غیر خدا بیزاری میجوید و ایمان خود را به یگانگی خداوند اعلام میکند.

فواید و پیامهای آیه:

• توحید و اخلاص: مؤمن واقعی تنها به خداوند تکیه میکند و میداند که هیچ کس جز او نمیتواند گشایشی در کارش ایجاد کند یا بلایی را از او دور سازد. این آیه ما را به اخلاص در عبادت و ترک هرگونه شرک دعوت میکند.
• بطلان شفاعتِ غیرالهی: شفاعتِ واقعی تنها به اذن خداوند است و معبودانِ دروغین هیچ شفاعتی ندارند که سودی به حال انسان برساند. پس نباید به غیر خدا امید بست.
• شجاعت در بیان حق: مؤمنِ آل یاسین در برابر قوم خود، با وجود تهدیدها، حق را با صراحت و شجاعت بیان کرد. این درس بزرگی است که در راه ایمان، نباید از سرزنش و تهدید دیگران ترسید.
• اعتماد به خدا در سختیها: اگر خداوند ارادهای کند، هیچ قدرتی نمیتواند آن را تغییر دهد؛ پس انسان باید در همه حال به خدا پناه برد و از او یاری خواست.
• شناخت جایگاه واقعی معبودان: این آیه به انسان میآموزد که معبودانِ دروغین، نه تنها در سختیها به کار نمیآیند، بلکه عبادتِ آنها انسان را در گمراهی و زیانِ آشکار قرار میدهد.