Йа Син сүресі — Аят 23

1. Сөздердің мағынасы:

• أَأَتَّخِذُ — қабылдайын ба, ұстайын ба? (өзіме таңдап алайын ба?)
• مِن دُونِهِ — Одан (Аллаһтан) басқа.
• آلِهَةً — тәңірлер, құдайлар (жалған құдайлар).
• إِن يُرِدْنِ — егер маған қаласа, тілесе.
• الرَّحْمَٰنُ — Ар-Раһман (Аллаһтың есімі, шексіз мейірімді).
• بِضُرٍّ — зиянмен, қиындықпен, бәлемен.
• لَّا تُغْنِ — пайда бермейді, арылтпайды, тойтарыс бермейді.
• شَفَاعَتُهُمْ — олардың шапағаты, араша түсуі.
• شَيْئًا — ешнәрсені, мүлде.
• وَلَا يُنقِذُونِ — және олар мені құтқара алмайды.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят — Йа Син сүресіндегі иман келтірген адамның (хабиб ән-Нәжжардың) өз қауымына айтқан сөздерінің бір бөлігі. Ол өз қауымын ойлануға шақырып, былай дейді: «Мен Аллаһтан басқа жалған тәңірлерді өзіме құдай етіп алайын ба? Олардың ешбір пайдасы да, зияны да жоқ. Егер Ар-Раһман маған бір зиян, бір қиындық жеткізуді қаласа, сол жалған тәңірлердің шапағаты маған ешнәрсемен де пайда бермейді, олар мені сол бәледен құтқара да алмайды».

Яғни, ақыл-парасат иесі адам Аллаһтан басқаға сиынып, одан медет іздеудің мәнсіз екенін түсінуі керек. Себебі шынайы пайда мен зиян тек Аллаһтың қолында. Пайғамбарлар мен әулиелер, періштелер — бәрі де Аллаһтың рұқсатынсыз ешкімге пайда да, зиян да жеткізе алмайды. Ал жалған тәңірлер болса, олар тіпті өздеріне де пайда-зияны жеткізуге қабілетсіз, олар басқаны қалай құтқармақ?

Бұл аят адамды таухидке — Аллаһты жалғыз деп білуге, Оған ғана құлшылық етуге, Одан ғана медет сұрауға шақырады. Сондай-ақ, ол ақыл мен ойлаудың дұрыс жолға салынуының маңыздылығын көрсетеді: адам өзі сеніп жүрген нәрсенің шынымен пайда бере алатынын, әлде тек әдет пен еліктеу ғана ма екенін ойлап көруі керек.

1. Аяттан алынатын ғибраттар:

• Таухидтің мәні: Тек Аллаһ қана пайда мен зиянның, игілік пен қиындықтың иесі. Одан басқаға сиыну, одан медет тілеу — ақылға сыймайтын іс.
• Ақылды пайдалануға шақыру: Ислам адамды ойлануға, салыстыруға, шынайы мен жалғанды ажыратуға шақырады. Бұл — иманның негіздерінің бірі.
• Шапағат туралы түсінік: Шапағат тек Аллаһтың рұқсатымен болады. Ешбір жаратылыс Аллаһтың еркінсіз ешкімге шапағат ете алмайды. Бұл — мұсылманның сеніміндегі маңызды ұғым.
• Иманның құндылығы: Аяттағы адам өз өмірін иман жолына арнап, қауымын да сол жолға шақырды. Ол өлімнен қорықпай, шындықты айтты. Бұл — әрбір мұсылманға үлгі.
• Исламның қарапайымдылығы мен айқындығы: Ислам адамды шатастырмайды, керісінше, ақылға сай, түсінікті жолға салады. Аллаһты бір деп білу — жүректі тыныштандыратын, адамды артық қорқыныштар мен жалған үміттерден арылтатын сенім.