سوره یس — آيت 23

1) لفظن جي معنيٰ:

• أَأَتَّخِذُ: ڇا آءٌ بڻايان؟ / ڇا آءٌ اختيار ڪريان؟
• مِن دُونِهِ: الله کان سواءِ / الله کان علاوه
• آلِهَةً: معبودَ / پوڄا جا لائق شيون (يعني ٻُتَن ۽ مورتيون)
• إِن يُرِدْنِ: جيڪڏهن مون سان ارادو ڪري / مون تي موڪلڻ چاهي
• الرَّحْمَٰنُ: ٻاجهارو الله
• بِضُرٍّ: ڪنهن نقصان / تڪليف سان
• لَّا تُغْنِ: ڪم نه ايندي / فائدو نه ڏيندي / بچاءُ نه ڪندي
• شَفَاعَتُهُمْ: انهن جي سفارش / انهن جي وسيلي
• شَيْئًا: ڪجهه به / ذرو به
• وَلَا يُنقِذُونِ: ۽ نه ئي مون کي بچائي سگهندا

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ان شخص جي زبان مان آهي جيڪو پنهنجي قوم کي سچي دين ڏانهن سڏي رهيو هو ۽ انهن کي سمجهائي رهيو هو ته الله کان سواءِ ٻين کي پوڄڻ ڪيترو بيوقوفيءَ وارو ڪم آهي. هو چوي ٿو: ڇا آءٌ الله کي ڇڏي ٻين کي معبود بڻايان؟ اهي معبود نه ڪجهه ٺاهي سگهن ٿا، نه ڪجهه ڪري سگهن ٿا. جيڪڏهن ٻاجهارو الله مون تي ڪا تڪليف يا نقصان موڪلڻ چاهي، ته انهن معبودن جي سفارش مون کي ذرو به فائدو نه ڏيندي ۽ نه ئي اهي مون کي ان نقصان کان بچائي سگهندا. يعني اهي نه ڪنهن جو نقصان ٽاري سگهن ٿا ۽ نه ئي ڪنهن کي نفعو پهچائي سگهن ٿا. پوءِ اهڙين بيوس شين کي پوڄڻ ۾ ڪهڙي عقلمندي آهي؟

هن شخص جو مقصد اهو هو ته پنهنجي قوم کي اهو سمجهائي ته صرف الله ئي آهي جيڪو نفعو ۽ نقصان جو مالڪ آهي، ۽ ان کان سواءِ ٻيو ڪو به ڪم نه ٿو اچي سگهي. انهن معبودن جي پوڄا ڪرڻ نه ڪنهن کي بچائي سگهي ٿي ۽ نه ئي ڪنهن جي ڪا مدد ڪري سگهي ٿي. اهڙي بيوس ۽ بيڪار شين کي پوڄڻ بدران صرف ان هڪ الله جي عبادت ڪرڻ گهرجي جيڪو هر شيءِ تي قادر آهي.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله جي قدرت جو اقرار: هن آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته نفعو ۽ نقصان صرف الله جي هٿ ۾ آهي. ڪو به ٻيو ان ۾ ڪجهه به نه ٿو ڪري سگهي.
• شرڪ کان بچاءُ: الله کان سواءِ ٻين کي پوڄڻ ۽ انهن کان مدد گهرڻ هڪ وڏي بيوقوفي آهي، ڇاڪاڻ ته اهي پاڻ ئي بيوس آهن.
• سچي توحيد جي دعوت: هن آيت اسان کي سکي ٿي ته صرف ۽ صرف الله تي ڀروسو ڪجي، ۽ ان کان سواءِ ڪنهن ٻئي کان مدد نه گهرجي.
• عقلمنديءَ وارو رستو: اهو ئي عقلمنديءَ وارو رستو آهي ته اسان ان ذات کي پوڄيون جيڪو اسان جو خالق ۽ مالڪ آهي ۽ هر شيءِ تي قادر آهي.
• اسلام جي سچائي: هن آيت ۾ اهو پڌرو پيغام آهي ته اسلام ئي سچو دين آهي، جيڪو انسان کي سڀ کان وڌيڪ عقلمنديءَ ۽ سڀ کان وڌيڪ فائدي واري رستي ڏانهن سڏي ٿو.