Yosin surasi — Oyat 77

Kalimalarning ma'nolari:

• Nutfah — bir tomchi suyuqlik, ya'ni maniy.
• Khasim — janjalchi, tortishuvchi, raqib.
• Mubin — ochiq-oydin, aniq, yaqqol ko'rinadigan.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo insonning o'z yaratilishini o'ylab ko'rmasligini tanqid qilmoqda. Qiyomatni, qayta tirilishni inkor etuvchi inson o'zining dastlabki yaratilishiga nazar solmaydimi? Biz uni bir tomchi maniy suvidan yaratdik. U shu kichkina, hech narsaga o'xshamaydigan suyuqlikdan bosqichma-bosqich o'tib, voyaga yetdi, kuch-quvvatga ega bo'ldi. Endi esa u o'zini mustaqil deb hisoblab, Rabbiga qarshi ochiq-oydin janjal qiladi, tortishadi va Qiyomatni, qayta tirilishni aqlsizlik deb hisoblaydi.

Agar inson o'zining avvalgi holatini eslasa — bir tomchi suvdan yaratilganini, so'ngra shakllanib, tirik jonzotga aylanganini — u holda Allohning o'liklarni qayta tiriltirishga qodir ekanligini ham tan olgan bo'lardi. Chunki birinchi yaratishni amalga oshirgan Zot uchun qayta yaratish bundan ham osonroqdir. Insonning ojizligi, zaifligi va dastlabki yaratilishdagi nochorligi — uning kibr-u havosini sindirishi kerak edi. Ammo u o'zini yo'qdan bor qilgan Yaratganga qarshi chiqib, janjal qilishga o'tadi.

Foydalar:

1. Inson o'z yaratilishini o'ylab ko'rsa, hech qachon mag'rurlikka berilmaydi. Bir tomchi suvdan yaratilgan insonning kibrlanishi — o'ta aqlsizlikdir.
2. Ushbu oyat Qiyomat va qayta tirilishning haq ekanligiga eng kuchli dalillardan birini keltiradi: dastlabki yaratishga qodir bo'lgan Zot, albatta, qayta tiriltirishga ham qodirdir.
3. Inson o'z zaifligini, ojizligini tan olishi va Yaratganiga shukr qilishi lozim. Har bir nafas, har bir harakat — Allohning inoyati bilan bo'lmoqda.
4. Bu oyat insonni o'z ichki olamiga nazar solishga, o'z yaratilish tarixi haqida fikr yuritishga chorlaydi. Bunday tafakkur insonni iymonga, tavhidga va Allohga bo'lgan muhabbatga yetaklaydi.
5. Janjal va tortishuv — insonni haqdan uzoqlashtiradigan illatlardir. Mo'min kishi o'z nafsini tiyib, Allohning hikmatiga bo'ysunishi kerak.