سوره صافات — آیه 177

معانی کلمات:

• نَزَلَ: فرود آمد (عذاب)
• بِسَاحَتِهِمْ: به حیاط و محوطهی آنان (جایی که در آن فرود میآیند)
• فَسَاءَ: پس چه بد است
• صَبَاحُ: بامداد و صبحگاه
• الْمُنذَرِینَ: کسانی که هشدار داده شدهاند (و هشدار را نپذیرفتند)

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبرش و مؤمنان تسلی خاطر میدهد و میفرماید: ای پیامبر! آن کافران که با تمسخر و استهزا، عذاب الهی را به شتاب میخواستند و میگفتند: «پس عذاب را بیاور»، حال که عذاب الهی به حیاط و محوطهی آنان فرود آید و در آستانهی درهایشان بنشیند، چه بامداد بدی خواهد بود! بامدادی که در آن عذاب نازل میشود، صبحگاه بسیار شومی برای آن هشداردادهشدگانی است که پند و اندرز را نپذیرفتند و به تکذیب پیامبران ادامه دادند. این عذاب، صبحگاه آنان را تیره و تار میکند و نابودی و هلاکت را برایشان به ارمغان میآورد. در حقیقت، این آیه تهدیدی جدی برای کسانی است که وعدههای الهی را به سخره میگیرند و با استهزاء، عذاب را به شتاب میطلبند.

فواید و درسهای آیه:

1. سنّت الهی در نزول عذاب: یکی از سنتهای قطعی خداوند این است که عذاب را پس از هشدار و اتمام حجت نازل میکند. هیچ قومی بدون اخطار و انذار، گرفتار عذاب نمیشود و این نشانهی عدالت و رحمت الهی است.
2. عاقبت استهزاء: کسانی که آیات الهی و هشدارهای پیامبران را به مسخره میگیرند، سرانجام به عذابی گرفتار میشوند که در دنیا و آخرت پشیمانکننده است. استهزاء نه تنها عذاب را دفع نمیکند، بلکه آن را نزدیکتر میسازد.
3. اهمیت بامداد در سرنوشت انسان: صبحگاه، زمان بیداری و آغاز فعالیت است و نزول عذاب در آن، نشانهی شدت و ناگهانی بودن گرفتاری است. این آیه به انسان میآموزد که هر لحظه باید آمادهی لقای الهی باشد و از فرصتهای زندگی برای توبه و اصلاح استفاده کند.
4. امید برای مؤمنان: این آیه برای مؤمنان مایهی دلگرمی است که بدانند خداوند حامی آنان است و دشمنانشان را در موعد مقرر گرفتار خواهد کرد. پس مؤمن باید صبور باشد و به وعدههای الهی اطمینان کامل داشته باشد.
5. عبرت از تاریخ: مطالعهی سرگذشت اقوام پیشین که به عذاب گرفتار شدند، عبرتی بزرگ برای انسان است تا از خواب غفلت بیدار شود و پیش از فرا رسیدن عذاب، به سوی ایمان و عمل صالح بشتابد.