سوره صافات — آیه 5

معانی کلمات:

• رَبّ: پروردگار، مالک و مدبّر.
• مَشارِق: جمع «مَشرِق» به معنای محل طلوع (خورشید)؛ مراد از آن، طلوعگاههای خورشید در طول سال است که در هر روز از نقطهای متفاوت طلوع میکند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، خود را بهعنوان پروردگار و مدبّر تمام هستی معرفی میکند. او پروردگار آسمانها و زمین و هر آنچه میان آنهاست — از فرشتگان، ستارگان، موجودات و پدیدههای گوناگون — است. همچنین او پروردگارِ مشرقهاست؛ یعنی خالق و گردانندهی خورشید است که در هر روز از سال، از نقطهای تازه طلوع میکند و این گوناگونیِ مشرقها، نشانهای از قدرت بیپایان اوست. این آیه، توحید ربوبی را بیان میکند که همهی عالم هستی، تحت فرمان و تدبیر اوست و هیچ موجودی در آفرینش و مدیریت جهان، شریک او نیست.

فواید و پیامهای آیه:

• شناخت ربوبیت خداوند، انسان را به توحید خالص دعوت میکند و او را از شرک و وابستگی به غیر خدا بازمیدارد.
• نظم دقیق و شگفتانگیز در طلوع و غروب خورشید و تغییر مشرقها، نشانهی حکمت و قدرت الهی است و ایمان انسان را به خداوند تقویت میکند.
• یادآوری تدبیر دائمی خداوند نسبت به همهی مخلوقات، آرامشبخش دلهای مؤمنان است و آنان را به توکل بر او ترغیب میکند.
• این آیه، انسان را به شکرگزاری در برابر نعمتهای بیشمار الهی، مانند نور و گرمای خورشید که مایهی حیات است، برمیانگیزد.