Sura Sad — Werset 75

Znaczenie słów:

• mā manaʿaka – co cię powstrzymało / co ci przeszkodziło.
• li-mā khalaqtu bi-yadayya – temu, co stworzyłem Swoimi rękoma (wyrażenie podkreślające szczególną cześć i zaszczyt, jaki Bóg okazał Adamowi).
• astakbarta – czy okazałeś pychę (czy wzbraniałeś się z dumy).
• al-ʿālīn – ci, którzy są wyniośli, wywyższający się ponad innych bez prawa.

Tłumaczenie i wyjaśnienie:

Bóg – Wysławiony i Najwyższy – zwrócił się do Iblisa (Szatana) z naganą i pytaniem, które miało obnażyć jego przewinienie: „Co cię powstrzymało od pokłonu temu, którego stworzyłem Swoimi rękoma?”. To pytanie ma charakter wyrzutu i podkreśla wielkość stworzenia Adama – Bóg uczynił go własną mocą, bez pośrednictwa ojca i matki, obdarzając go szczególnym zaszczytem. Następnie Bóg pyta Iblisa w sposób, który ukazuje dwie możliwe przyczyny jego odmowy: „Czy okazałeś pychę i wyniosłość, czy też byłeś już wcześniej jednym z tych, którzy się wywyższają?”. Innymi słowy: czy twoje nieposłuszeństwo wynikało z chwilowego uniesienia pychą, czy też byłeś już wcześniej zatwardziały w swojej wyniosłości i buncie? W obu przypadkach jest to postawa naganna, ponieważ żadna z tych przyczyn nie usprawiedliwia sprzeciwu wobec wyraźnego rozkazu Boga.

W tym wersecie Bóg potwierdza również, że posiada atrybut „rąk”, jednak w sposób godny Jego majestatu – bez porównywania do stworzeń i bez dociekania ich natury. Jest to jedna z cech Boga, którą przyjmujemy tak, jak została objawiona, wierząc w jej prawdziwość, lecz nie zgłębiając jej sposobu.

Korzyści i wnioski płynące z wersetu:

1. Pokora jest fundamentem posłuszeństwa – Iblis upadł z powodu pychy, która jest największą przeszkodą w przyjęciu prawdy i poddaniu się Bogu. Człowiek powinien wystrzegać się wyniosłości, która prowadzi do zguby.
2. Zaszczyt człowieka – Bóg stworzył Adama Swoją mocą i obdarzył go godnością, którą uhonorował nawet aniołów, nakazując im pokłon. To pokazuje, jak wielką wartość ma człowiek w oczach Stwórcy, co powinno napełniać nas szacunkiem do siebie nawzajem.
3. Pytanie Boga jako dowód sprawiedliwości – Bóg pyta Iblisa, zanim go osądzi, co uczy nas, że Bóg jest sprawiedliwy i nie karze bez wyraźnego dowodu. To również przypomnienie, że każdy z nas zostanie rozliczony ze swoich czynów.
4. Ostrzeżenie przed naśladowaniem Szatana – Historia Iblisa jest przestrogą: nieposłuszeństwo z pychy prowadzi do wiecznego potępienia. Muzułmanin powinien szukać schronienia u Boga przed podszeptami Szatana i jego wyniosłą postawą.
5. Przyjęcie atrybutów Boga bez zniekształcania – Werset uczy nas, jak postępować z tekstami objawionymi: potwierdzamy to, co Bóg o Sobie powiedział, wierząc w to w sposób właściwy Jego majestatowi, bez porównań i bez zadawania pytań o „jak”. To wzmacnia naszą wiarę i pokorę wobec objawienia.