ص سۈرىسى — ئايەت 75

بىسمى ئاللاھى رەھمانى رەھىم

1. ئايەتتىكى ئىزاھقا موھتاج سۆزلەر:

• «مَا مَنَعَكَ»: سېنى نېمە توسدى، نېمە ئىش قىلىشىڭغا ئىچكى-تاشقى توسالغۇ بولدى.
• «لِمَا خَلَقْتُ بِيَدَيَّ»: مەن ئۆز قولۇم بىلەن ياراتقان ئادەمگە. بۇ يەردە ئاللاھنىڭ ئۆزىگە لايىق بولغان ئىككى قولى بىلەن ئادەمنى ئاتا-ئانىسىز، ۋاسىتىسىز ياراتقانلىقى بايان قىلىنىدۇ.
• «أَسْتَكْبَرْتَ»: سەن تەكەببۇرلۇق قىلدىڭمۇ؟ يەنى ئۆزۈڭنى ئادەمدىن ئۈستۈن كۆرۈپ باش ئەگمەسلىك قىلدىڭمۇ؟
• «مِنَ الْعَالِينَ»: ئۈستۈنلۈك تەلەپ قىلغۇچىلاردىن، ھەقسىز ھالدا ئۆزىنى چوڭ تۇتقۇچىلاردىن بولۇپ قالدىڭمۇ؟

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا ئىبلىسقا خىتاب قىلىپ: ئى ئىبلىس! مەن ئۆز قولۇم بىلەن ئاتا-ئانىسىز، ۋاسىتىسىز يارىتىپ ئىززەت-ھۆرمەت بەرگەن ئادەمگە سەجدە قىلىشىڭغا سېنى نېمە توسدى؟ دەپ سورىدى. بۇ سوئال ئىبلىسنىڭ خاتالىقىنى ئوتتۇرىغا قويۇش ۋە ئۇنىڭ كۆڭۈلدىكى تەكەببۇرلۇقىنى ئاشكارىلاش ئۈچۈندۇر.

ئاندىن ئاللاھ ئۇنىڭغا: سەن ئادەمگە سەجدە قىلماي، تەكەببۇرلۇق قىلدىڭمۇ؟ ياكى سەن ئەسلىدىنلا ئۆزۈڭنى ھەقلىق ئورنىدىن ئۈستۈن كۆرۈپ، پەرۋەردىگارىڭغا باش ئەگمەيدىغان مۇتەكەببىرلەردىن بولۇپ قالدىڭمۇ؟ دەپ سورىدى.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، تەكەببۇرلۇق ئىنساننى ھەقىقەتتىن چەتنەشتۈرۈپ، ئىبلىسقا ئوخشاش ھالاكەتكە ئېلىپ بارىدۇ. ئاللاھنىڭ ئەمرىگە ئىتائەت قىلىش، كىبىر-ھاۋانى تاشلاش ۋە كەمتەرلىك بىلەن باش ئەگىش مۇئمىننىڭ ئالاھىدىلىكىدۇر. ئاللاھ ئۆزىگە لايىق رەۋىشتە ئىككى قولى بىلەن ئادەمنى يارىتىپ، ئۇنى شەرەپلىك قىلغان. شۇڭا بىز ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا قارشى تۇرماي، تەۋبە قىلىپ، ئىتائەت يولىدا مۇستەھكەم تۇرۇشىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزنى ئىبلىسنىڭ يولىدىن ساقلىسۇن ۋە ئۆزىنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشتۈرسۈن.