Сад сүрөсү — Аят 75

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• يَا إِبْلِيسُ — Оо, Иблис! (Иблис — шайтандын өздүк аты).
• مَا مَنَعَكَ — Сага эмне тоскоол болду, эмне кармады?
• أَن تَسْجُدَ — Сажда кылууңа (баш ийүүңө).
• لِمَا خَلَقْتُ بِيَدَيَّ — Өз колум менен жараткан нерсеме (Адамга). Бул жерде Аллахтын Өзүнүн колу менен жаратканы айтылат, бул Адамга берилген өзгөчө ардак-урматты билдирет.
• أَسْتَكْبَرْتَ — Сен текеберлендиңби? (Өзүңдү жогору кармадыңбы?)
• أَمْ كُنتَ مِنَ الْعَالِينَ — Же сен жогору тургандардан болдуңбу? (Башынан эле текеберлерден белең?)

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала Иблиске кайрылып: «Оо, Иблис! Мен Өз колум менен жараткан Адамга сажда кылууңа сага эмне тоскоол болду? Сен ага баш ийүүдөн текеберлик кылдыңбы, же сен башынан эле өзүңдү жогору санаган текеберлерден белең?» — деп сурады.

Бул аятта Аллах Адам атаны Өзүнүн эки колу менен жаратканын айтып, ага өзгөчө ардак-урмат бергенин билдирет. Ал эми Иблис бул буйрукка баш ийбей, текеберлик кылып, өзүн Адамдан жогору санады. Аллах ага суроо берип, анын кылганынын себебин ачыктады: ал же жаңыдан текеберленди, же башынан эле текеберлердин катарында болчу. Ар кандай учурда тең, анын баш ийбей коюусу туура эмес жана ага эч кандай шылтоо жок эле.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллахка баш ийүүнүн маанилүүлүгү: Аллахтын буйругу келгенде, ага баш ийүү ар бир пенденин милдети. Текеберлик жана өзүн жогору сануу адамды туура жолдон четтетет.
• Текеберликтин зыяны: Иблистин текеберлиги анын куугунтукка учурашына алып келди. Текеберлик адамды жакшылыктан, ибадаттан жана баш ийүүдөн тосот.
• Адамдын ардак-урматы: Аллах Адам атаны Өз колу менен жаратып, ага өзгөчө ардак берген. Бул адам баласынын Аллах алдындагы кадыр-баркын көрсөтөт.
• Тообо жана баш ийүүгө чакыруу: Бул окуя бизге текеберликтен алыс болуп, Аллахтын буйруктарына моюн сунууга, тообо кылууга чакырат. Аллах ар дайым пенделерине жакшылыкты каалайт, биз ага ыраазы болуп, баш ийишибиз керек.
• Исламдын сулуулугу: Ислам баш ийүү, момундук жана текеберликтен алыс болуу сыяктуу асыл сапаттарды үйрөтөт. Бул дин адамды жакшылыкка, ынтымакка жана Аллахка жакындоого багыттайт.