સૂરા અન-નિસા — આયત 141

١) શબ્દોના અર્થ:

• يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ: તમારી રાહ જુએ છે, તમારા માટે કે તમારા વિરુદ્ધ શું થાય તેની પ્રતીક્ષા કરે છે.
• فَتْحٌ مِّنَ اللَّهِ: અલ્લાહ તરફથી વિજય અને ગનીમત (યુદ્ધમાં મળેલી સંપત્તિ).
• نَصِيبٌ: હિસ્સો, ભાગ — અહીં અર્થ છે કાફિરોને મળતો કોઈ લાભ કે દુન્યવી સફળતા.
• نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ: અમે તમારા પર કબજો રાખ્યો, તમારી સાથે સંબંધ જાળવ્યો, તમને મદદ પહોંચાડી.
• وَنَمْنَعْكُم مِّنَ الْمُؤْمِنِينَ: અને મુસલમાનોથી તમારું રક્ષણ કર્યું, તેમને તમારા વિરુદ્ધ નબળા પાડ્યા.
• سَبِيلًا: રસ્તો, બહાનું, દલીલ કે પ્રભુત્વ.

٢) આયતની તફસીર:

આ આયત મુનાફિકો (દંભીઓ)ની માનસિકતા ઉજાગર કરે છે. તેઓ ઈમાનવાળાઓ સાથે દ્વિમુખી વ્યવહાર કરે છે અને હંમેશાં એવી રાહ જોતા રહે છે કે જોઈએ, યુદ્ધ કે સંઘર્ષમાં કોનો વિજય થાય છે. જો અલ્લાહ તરફથી મુસલમાનોને વિજય અને ગનીમત મળે, તો તેઓ તરત જ કહેવા લાગે છે: “શું અમે તમારી સાથે ન હતા? અમે પણ તમારા સાથી છીએ, તેથી ગનીમતમાં અમારો પણ હિસ્સો છે.” પરંતુ જ્યારે કાફિરોને કોઈ દુન્યવી લાભ કે શ્રેષ્ઠતા મળે, ત્યારે તે જ મુનાફિકો કાફિરો પાસે જઈને કહે છે: “શું અમે તમારી સાથે સંબંધ ન રાખ્યો? શું અમે તમને મુસલમાનોના રહસ્યોથી વાકેફ ન કર્યા? શું અમે મુસલમાનો સામે તમારી મદદ ન કરી અને તેમને નબળા ન પાડ્યા?” આ રીતે તેઓ બંને પક્ષોને ખુશ રાખવાનો પ્રયત્ન કરે છે, જેથી કોઈ પણ સ્થિતિમાં તેમનો સ્વાર્થ સચવાય.

અલ્લાહ તઆલા કહે છે કે તે દરેકના દિલની સ્થિતિ જાણે છે અને કયામતના દિવસે તે બધાની વચ્ચે ન્યાય કરશે. મુનાફિકોને તેમના દંભની સજા મળશે અને સાચા ઈમાનવાળાઓને તેમના ઈમાન અને સબરનો બદલો મળશે. અલ્લાહ ફરમાવે છે કે તે કાફિરોને મુસલમાનો પર કોઈ એવો રસ્તો કે દલીલ આપશે નહીં જેનાથી તેઓ હંમેશ માટે વિજય મેળવી શકે. દુન્યવી પરીક્ષામાં ક્યારેક કાફિરોને લાભ મળે, પણ અંતિમ વિજય અને સફળતા ઈમાનવાળાઓ માટે જ છે, જ્યાં સુધી તેઓ શરીઅત પ્રમાણે જીવે અને સાચા ઈમાન પર ટકી રહે.

٣) આયતમાંથી શીખ:

• અલ્લાહ તઆલા તેના સાચા બંદાઓને અંતિમ વિજય આપે છે, ભલે દુન્યવી પરીક્ષાઓમાં ક્યારેક મુશ્કેલી આવે.
• દંભ અને દ્વિમુખી વ્યવહાર ઈસ્લામમાં સખત નાપસંદ છે; સાચો ઈમાન એ છે કે દિલ, જીભ અને કર્મ — ત્રણેયમાં એકનિષ્ઠા હોય.
• અલ્લાહ દરેકના દિલની