Niso surasi — Oyat 161

Kalimalarning ma’nolari:

• Ribo: Mol-mulkni orttirish maqsadida berilgan qarz yoki savdodagi ortiqcha foyda, ya’ni sudxo‘rlik.
• Bil-botil: Nohaq yo‘l bilan, shariatga xilof ravishda.
• A'tadna: Tayyorladik, hozirladik.
• Alim: Alam beruvchi, og‘riqli.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo yahudiylarning yana bir qancha gunohlarini bayon qilmoqda. Ular Tavrotda qat’iy taqiqlangan bo‘lishiga qaramay, ribo (sudxo‘rlik) bilan shug‘ullanishgan. Ular o‘z mol-mulklarini halol yo‘l bilan o‘stirish o‘rniga, muhtoj kishilarga qarz berib, undan ortiqcha foyda olishni odat qilgan edilar. Shuningdek, ular odamlarning mol-mulkini nohaq yo‘llar bilan, ya’ni pora olish, hukmda adolatni buzish, oddiy xalqning molini hiyla-nayrang bilan yeb, o‘zlariga harom qilingan narsalarni halol qilib olishgan.

Alloh taolo ularning bu qilmishlari sababli ularga ilgari halol qilingan ba’zi pokiza narsalarni harom qilganini eslatadi. Bu ularning gunohlari va itoatsizliklarining natijasidir. Keyin Alloh taolo ulardan kofir bo‘lganlar, ya’ni Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ning payg‘ambarligini inkor etganlar uchun oxiratda og‘riqli azob tayyorlab qo‘yilganini xabar qiladi. Ammo tavba qilib, iymonga kelganlar bundan mustasnodir.

Foydalar:

1. Ribo (sudxo‘rlik) Islomda eng katta gunohlardan biri bo‘lib, u kishining mol-mulkiga baraka bermaydi, balki halokatga olib boradi.
2. Odamlarning molini nohaq yo‘l bilan eyish — zulmning eng yomon shakllaridan biri bo‘lib, jamiyatda ishonchsizlik va adovatni keltirib chiqaradi.
3. Alloh taolo har bir gunohning jazosini adolat bilan beradi. Biroq Uning rahmati kengdir — kim tavba qilib, o‘zini tuzatsa, kechiriladi.
4. Bu oyat musulmonlarga halol rizq topish, haromdan saqlanish va odamlarning haqini hurmat qilish kerakligini o‘rgatadi. Halol luqma — ibodatning qabul bo‘lishiga sabab bo‘ladi.