سوره نساء — آيت 168

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• كَفَرُوا: ڪفر ڪيائون، يعني الله ۽ سندس رسولن کي مڃڻ کان انڪار ڪيائون.
• ظَلَمُوا: ظلم ڪيائون، يعني پنهنجي نفسن تي ظلم ڪيائون ۽ ڪفر تي قائم رهيا.
• لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ: الله اهڙو نه آهي جو انهن کي بخش ڏئي.
• وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيقًا: ۽ نه اهڙو آهي جو انهن کي ڪا (نجات جي) راهه ڏيکاري.

2) آيت جي تفسير:

بيشڪ اهي ماڻهو جن الله ۽ سندس رسولن کي مڃڻ کان انڪار ڪيو ۽ پنهنجي نفسن تي ظلم ڪيو، يعني ڪفر تي ئي قائم رهيا ۽ ان کي نه ڇڏيائون، ته الله تعاليٰ انهن کي معاف نه ڪندو ۽ نه ئي انهن کي ڪا اهڙي راهه ڏيکاريندو جيڪا انهن کي عذاب کان بچائي سگهي. اهي ماڻهو پنهنجي سرڪشي ۽ ضد سبب حق کان منهن موڙي ويٺا، ۽ جيستائين اهي پنهنجي ڪفر ۽ ظلم تي مصر رهن ٿا، تيستائين الله جي طرفان انهن لاءِ نه بخشش جو دروازو کليل آهي ۽ نه ئي هدايت جي راهه. اها سزا انهن جي ان عمل جو ئي نتيجو آهي جو انهن پاڻ مرادي سان اختيار ڪيو.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته الله جي رحمت ۽ بخشش انهن لاءِ آهي جيڪي پنهنجي غلطين تان توبه ڪن ۽ حق ڏانهن موٽن، نه انهن لاءِ جيڪي ضد ۽ سرڪشي تي اڙيون ويهن.
• انسان کي گهرجي ته هو هميشه پنهنجي دل جو جائزو وٺي ۽ حق جي راهه تي هلڻ جي ڪوشش ڪري، ڇاڪاڻ ته هدايت الله جو وڏو تحفو آهي.
• هي آيت اسان کي خبر ڏئي ٿي ته ظلم ۽ ڪفر جي راهه تي هلڻ جو انجام تمام خراب آهي، ۽ ان کان بچڻ ۾ ئي عقل ۽ سعادت آهي.
• قرآن مجيد اسان کي سچائي ۽ انصاف سيکاري ٿو، ۽ اسان کي گهرجي ته ان جي تعليمات کي پنهنجي زندگيءَ ۾ لاڳو ڪريون ته جيئن دنيا ۽ آخرت ۾ ڪامياب ٿيون.