Ğafir surəsi — Ayə 80

1) Bəzi sözlərin izahı:

• الْأَنْعَام (əl-ən'am): Mal-qara, yəni dəvə, qoyun, keçi və inək kimi heyvanlar.
• الْفُلْك (əl-fülk): Gəmilər, dənizdə üzən nəqliyyat vasitələri.
• مَنَافِع (mənafi): Faydalar, xeyirlər — burada yun, süd, ət, yük daşıma və s. kimi istifadələr nəzərdə tutulur.
• حَاجَةً فِي صُدُورِكُمْ (hacətən fi sudurikum): Ürəklərinizdə olan bir ehtiyac, yəni qəlbinizdə arzuladığınız bir məqsədə çatmaq.

2) Ayənin təfsiri:

Uca Allah bizə böyük bir lütf və rəhmət olaraq heyvanları yaratmışdır. Bu heyvanlarda bizim üçün saysız-hesabsız faydalar vardır: onların yunundan, yapağısından, tükündən və südündən istifadə edirik, ətindən yeyirik, minərək və yük daşıyaraq istifadə edirik. Bu faydalar hər dövrdə təzələnir və heç vaxt tükənmir.

Allah bu heyvanları bizim üçün yaratmışdır ki, onların üzərində minərək uzaq ölkələrə, şəhərlərə gedə bilək və ürəyimizdə olan arzulara, ehtiyaclara çataq. Yəni qəlblərimizdə daşıdığımız istəklərə — ticarət, səfər, ziyarət və digər məqsədlərə — bu heyvanlar vasitəsilə nail olaq.

Quruda bu heyvanların — xüsusilə dəvələrin — üzərində daşınırıq, dənizdə isə gəmilər vasitəsilə daşınırıq. Hər ikisi də Uca Allahın bizə bəxş etdiyi böyük nemətlərdəndir.

3) Dəvət və nəsihət:

Ey insan! Bir düşün: səhrada istidən yanan qumların üzərində səni daşıyan, südü ilə səni qidalandıran, yunu ilə səni isindirən bu heyvanları kim yaratdı? Dənizlərin dalğaları arasında səni bir qitədən digərinə aparan gəmiləri kimə borclusan?

Bunların hamısı sənə Rəbbinin sonsuz mərhəmətinin nişanələridir. Allah səni sevir və sənin rahatlığını istəyir. Elə isə gəl, bu nemətləri verənə şükür edək! Onun kəlamını oxuyaq, buyurduğu yolla gedək. Çünki şükür neməti artırar, küfr isə onu əldən verər. Allahın verdiyi bu nemətləri düşünmək, Ona yaxınlaşmağa bir qapıdır — gəl bu qapıdan içəri girək və Rəbbimizin razılığını qazanaq.