سوره فصلت — آیه 26

معانی کلمات:

• «وَالْغَوْا»: از ریشه «لَغْو» به معنای سخن بیهوده و باطل گفتن، سروصدا و هیاهو کردن، و آمیختن کلام با صداهای نامفهوم و بیهوده است. در اینجا به معنای بلند کردن صدا و ایجاد سر و صدا برای باطل کردن کلام دیگری است.
• «لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُونَ»: شاید شما پیروز شوید و بر او چیره گردید.

تفسیر آیه:

هنگامی که پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) آیات قرآن را بر مشرکان تلاوت می‌کرد و آنان با دلایل روشن و محکم قرآن مواجه می‌شدند و از پاسخگویی و مقابله با حجت الهی عاجز می‌ماندند، به جای پذیرش حق، به نیرنگ و حیله‌ای کودکانه و باطل روی آوردند. آنان به یکدیگر سفارش می‌کردند که به این قرآن گوش ندهید و از شنیدن آن خودداری کنید تا مبادا تحت تأثیر زیبایی و شیوایی آن قرار بگیرید و به آن ایمان آورید. بلکه هنگام تلاوت قرآن، سروصدا و هیاهو به پا کنید، کف بزنید، سوت بکشید و سخنان بیهوده و باطل بگویید تا صدای قاری قرآن را بپوشانید و نگذارید دیگران صدای او را بشنوند. هدف آنان این بود که با این کار، پیامبر را در قرائت قرآن شکست دهند و او را وادار به سکوت کنند تا دعوتش به گوش مردم نرسد و در نتیجه آنان پیروز میدان شوند و مردم نیز از شنیدن این آیات محروم بمانند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. ناتوانی دشمنان از مقابله با حق، آنان را به رفتارهای غیرمنطقی و باطل می‌کشاند: وقتی دشمنان حقیقت نمی‌توانند با استدلال و منطق مقابله کنند، به هیاهو، تمسخر و ایجاد مانع برای رساندن پیام حق روی می‌آورند. این نشانه ضعف و درماندگی آنان است.
2. قرآن کریم چنان تأثیرگذار است که دشمنان از شنیدن آن می‌ترسند: این آیه نشان می‌دهد که دشمنان از نفوذ کلام الهی در دل‌ها به شدت هراس داشتند و می‌دانستند اگر مردم صدای قرآن را بشنوند، ایمان می‌آورند. این خود گواهی بر عظمت و تأثیر شگرف قرآن است.
3. تلاش دشمنان برای خاموش کردن صدای حق، بی‌نتیجه است: با اینکه مشرکان چنین نقشه‌ای کشیدند، اما خداوند وعده داده است که نور خود را کامل کند و قرآن را بر همه ادیان پیروز گرداند. هیچ هیاهویی نمی‌تواند صدای حق را برای همیشه خاموش کند.
4. وظیفه مؤمنان در برابر هیاهوی دشمنان، استقامت و ادامه راه است: پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) با وجود این همه کارشکنی، به تلاوت قرآن و دعوت به آن ادامه داد و هرگز از این راه باز نایستاد. این درس بزرگی برای ماست که در برابر کارشکنی‌ها و هیاهوهای دشمنان، استوار بمانیم و به رسالت خود ادامه دهیم.
5. قرآن، کتابی است که دشمنانش نیز به عظمت آن اعتراف دارند: کسانی که می‌گفتند «به این قرآن گوش ندهید»، در واقع به تأثیرگذاری عمیق آن اذعان داشتند. این اعتراف دشمن، بزرگ‌ترین گواه بر حقانیت و عظمت قرآن است.