سوره فصلت — آیه 38

معانی واژگان:

• استکبروا: سرپیچی کردند و گردنکشی نمودند، یعنی از سجده و عبادت خداوند تکبّر ورزیدند.
• الذین عند ربک: فرشتگان مقرّبی که در پیشگاه خداوند جایگاه والایی دارند.
• یسبّحون: خدا را به پاکی و منزّه از هر نقص و عیب یاد میکنند و او را تقدیس مینمایند.
• لایسأمون: خسته و ملول نمیشوند و از این کار باز نمیایستند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! اگر این مشرکان از روی تکبّر و سرکشی از سجده و عبادت خداوند رویگردان شدند و فرمان تو را در ترک سجده برای غیر خدا نپذیرفتند، غمگین مباش و نگران نباش؛ زیرا فرشتگان مقرّب الهی که همواره در پیشگاه پروردگارند، شب و روز بدون هیچ وقفهای به تسبیح و تقدیس او مشغولاند. آنان هرگز از این عبادت خسته نمیشوند و ملالتی به آنان راه نمییابد. پس کسانی که در برابر خداوند تکبّر میورزند، در حقیقت از قافلهی بندگی و عبادتِ موجودات پاک و مطیع خدا جدا ماندهاند و زیانی به ساحت قدس الهی نمیرسانند؛ بلکه تنها خود را از فیض عظیم عبادت و نزدیکی به پروردگار محروم میسازند.

فواید و پیامهای آیه:

• عظمت عبادت فرشتگان: این آیه نشان میدهد که عبادت و تسبیح خداوند چنان ارزشمند است که فرشتگان مقرّب، بدون هیچ خستگی و ملالتی، شبانهروز به آن مشغولاند. این امر انسان را ترغیب میکند که در عبادت خود کوشا و پایدار باشد و از خستگی و سستی بپرهیزد.
• تسلیت و دلگرمی برای مؤمنان: اگر عدهای از مردم در برابر حق تکبّر ورزند، مؤمنان نباید ناامید شوند؛ زیرا همواره موجودات پاک و مطیعی مانند فرشتگان در حال عبادت و تسبیح خداوندند و این خود مایهی آرامش و امید است.
• نکوهش تکبّر: آیه به روشنی تکبّر در برابر خداوند را نکوهش میکند و نشان میدهد که این صفت زشت، انسان را از جرگهی بندگان خالص و مطیع خدا جدا میسازد؛ در حالی که بندگی و فروتنی در برابر پروردگار، رمز سعادت و قرب الهی است.
• تسبیح، عبادتی همیشگی: تسبیح خداوند تنها به گفتن «سبحانالله» خلاصه نمیشود؛ بلکه شامل تمام اعمال صالح و عباداتی است که انسان را به پاکی و تقدیس پروردگار نزدیک میکند و باید در تمام اوقات شب و روز ادامه داشته باشد.