سوره فصلت — آیه 45

معانی واژگان:

• مُریب: شکّی که انسان را به تردید و بدگمانی میاندازد و آرامش را از دل میگیرد.

تفسیر آیه:

به یقین ما به موسی (علیهالسلام) کتاب آسمانی تورات را عطا کردیم، همانگونه که قرآن را به تو ای پیامبر دادیم. اما امت او در آن اختلاف کردند؛ گروهی به آن ایمان آوردند و گروهی آن را انکار کردند. این اختلاف تنها مخصوص قوم موسی نبود، بلکه امت تو نیز در قرآن چنین اختلافی دارند.

اگر فرمان و حکمی که از پیش از جانب پروردگارت صادر شده بود - مبنی بر اینکه داوری نهایی میان بندگان در روز قیامت انجام شود - نبود، قطعاً در همین دنیا میان آنان که در تورات اختلاف کردند و نیز میان قوم تو که در قرآن اختلاف دارند، داوری میشد و کافران به هلاکت میرسیدند و حق از باطل آشکار میگردید.

به راستی که مشرکان و کافران درباره قرآن و صدق تو در حالی که تو پیامبر راستینی، در شکّی عمیق و تردیدی اندوهبار به سر میبرند که دلهایشان را به بدگمانی میکشاند.

فواید و درسهای آیه:

• سنت خداوند در میان پیامبران یکی است؛ هر پیامبری که کتاب آسمانی آورد، قومش در آن اختلاف کردند. این اختلاف، نشانه امتحان الهی است و پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) نباید از این اختلاف اندوهگین شود، چرا که این سنتی الهی در میان امتهای پیشین بوده است.
• تأخیر عذاب در دنیا رحمتی از جانب خداوند است و فرصتی برای توبه و بازگشت به سوی حق فراهم میکند. اگر عذاب به تعجیل میرسید، هیچکس فرصت هدایت نمییافت.
• داوری نهایی و جداسازی حق از باطل در روز قیامت انجام میشود؛ پس مؤمن باید صبور باشد و یقین داشته باشد که عدالت الهی در موعد مقرر خود محقق خواهد شد.
• شک و تردید در حقایق الهی، آرامش را از انسان میگیرد و دل را به اضطراب و بدگمانی میکشاند؛ در حالی که ایمان و یقین، سکینه و آرامش را به قلب انسان هدیه میدهد.