Zuxruf surəsi — Ayə 31

Söz izahı:

• لَوْلَا — burada “nə üçün”, “kaş ki” mənasındadır; təəccüb və etiraz bildirir.
• الْقَرْيَتَيْنِ — iki şəhər: Məkkə və Taif.
• عَظِيمٍ — böyük, nüfuzlu, mal-dövlət və mövqe sahibi olan şəxs.

Ayənin təfsiri:

Müşriklər haqqı qəbul etməmək üçün yenə öz ağıllarına sığınaraq dedilər: “Əgər bu Quran həqiqətən Allah tərəfindən nazil olubsa, nə üçün o, Məkkə və ya Taifdəki böyük, varlı və nüfuzlu bir adama nazil olmadı?” Onlar bu sözləri ilə Quranın özünə deyil, onu gətirən Peyğəmbərə (sallallahu aleyhi və səlləm) etiraz edirdilər. Onların nəzərində böyüklük yalnız mal, var-dövlət, nüfuz və dünyəvi mövqe ilə ölçülürdü. Ona görə də kasıb və yetim böyümüş bir şəxsin belə böyük bir kitabla gəlməsini öz eqolarına sığışdıra bilmirdilər.

Halbuki onlar bilmirdilər ki, Allah yanında əsl böyüklük dünya malı və nüfuzu deyil, iman, təqva və gözəl əxlaqdır. Uca Allah istədiyini seçər, istədiyinə peyğəmbərlik və vəhy verər. Onların bu təklifi əslində haqqı qəbul etməmək üçün bir bəhanə idi. Çünki onlar Quranın özünə diqqət yetirmək əvəzinə, onu gətirən şəxsin dünyəvi mövqeyini önə çəkirdilər. Əgər onlar səmimi olsaydılar, Quranın bənzərsiz üslubuna, möhkəm mənalarına və haqqa yönəldən çağırışına baxıb onun Allah tərəfindən olduğunu dərk edərdilər.

Bu ayə bizə öyrədir ki, insanları qiymətləndirərkən dünyəvi meyarlarla deyil, Allahın qoyduğu ölçülərlə yanaşmaq lazımdır. Həmçinin göstərir ki, haqqı qəbul etməmək üçün uydurulan bəhanələr nə qədər məntiqli görünsə də, əslində boş və əsassızdır. Quran isə bütün bəşəriyyətə göndərilmiş ilahi bir hidayət kitabıdır; onun dəyəri onu gətirənin dünya malı ilə deyil, Allahın seçməsi və vəhyin özü ilə ölçülür. Gəlin biz də Quranı bu cür yanaşmalarla oxuyaq, onun nurundan faydalanaq və onu həyatımıza rəhbər edək.