Zuxruf surəsi — Ayə 40

1) Bəzi sözlərin izahı:

• الصُّمَّ (əs-summə): kar olanlar. Burada məcazi mənada işlədilir — haqqı eşitməyən, eşitmək istəməyən kəslər nəzərdə tutulur.
• الْعُمْيَ (əl-umyə): kor olanlar. Bu da məcazi mənadadır — haqqı görməyən, qəlb gözü bağlı olanlar.
• ضَلَالٍ مُّبِينٍ (dəlalin mubin): açıq-aydın azğınlıq, aşkar sapma. Yəni doğru yoldan aşkar şəkildə uzaqlaşma.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala Öz Peyğəmbərinə (sallallahu aleyhi və səlləm) xitab edərək buyurur: Sən kar olanlara eşitdirə bilərsənmi? Yaxud kor olanları və açıq-aydın azğınlıq içində olanları doğru yola yönəldə bilərsənmi?

Buradakı "kar" və "kor" sözləri həqiqi mənada eşitmə və görmə qabiliyyətini itirmiş insanları deyil, haqqa qarşı qəlbləri bağlanmış, haqqı eşitmək və görmək istəməyən kəsləri ifadə edir. Onların qəlbləri haqqa qarşı qapalıdır, sanki kar və kordurlar. Belə kəslərə nə qədər dəvət edilsə də, onlar öz azğınlıqlarında davam edirlər.

Ey Peyğəmbər! Sənin vəzifən onları hidayətə məcbur etmək deyil. Sənin üzərinə düşən yalnız təbliğ etməkdir — haqqı olduğu kimi çatdırmaqdır. Hidayət isə yalnız Allahın əlindədir. Allah istədiyini doğru yola yönəldir, istədiyini də öz azğınlığında buraxır. Sənin gücün onların qəlbini açmağa çatmaz, çünki qəlbləri açan yalnız Allahdır.

Bu ayə həm Peyğəmbərə təsəlli, həm də bizə böyük bir dərsdir: Biz dəvət və təbliğ vəzifəmizi yerinə yetiririk, nəticəni isə Allaha buraxırıq. Kiminsə iman gətirməməsi bizi ümidsizliyə salmamalıdır, çünki hidayət yalnız Allahın ixtiyarındadır.

3) Dəvət və təşviq:

Əziz qardaşlar və bacılar! Bu ayə bizə göstərir ki, Allah-Təala qəlblərin sahibidir və hidayət yalnız Onun əlindədir. Bizim vəzifəmiz Quranı öyrənmək, onu başqalarına çatdırmaq və gözəl əxlaqla nümunə olmaqdır. Kim bilir, bəlkə bir gün sizin səmimi sözünüz, gözəl davranışınız kiminsə qəlbinin qapısını açacaq və o, doğru yola gələcək. Buna görə də heç vaxt ümidsiz olmayın, dəvət yolunda səbirli və mülayim olun. Unutmayın ki, sizə düşən yalnız xəbər verməkdir, hidayət isə Allahın işidir. Allah bizə də, sevdiklərimizə də hidayət nəsib etsin!