Zuxruf surasi — Oyat 40

Kalimalarning ma'nolari:

• الصُّمّ (as-Summ): Kar quloqlilar. Bu yerda haqni eshitishdan yuz o'girganlar nazarda tutilgan.
• الْعُمْيَ (al-Umy): Ko'rlar. Bu yerda haqni ko'rishdan (idrok etishdan) mahrum bo'lgan qalblar nazarda tutilgan.
• ضَلَالٍ مُبِينٍ (Dalolim mubin): O'ta ravshan, aniq va ochiq-oydin adashuv.

Tafsir (Izoh):

Ey Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)! Sizning g'amxo'rligingiz va ularning iymonga kelishini orzu qilishingiz shu darajaga yetdiki, ularning hidoyati uchun jon kuydirayotgansiz. Lekin bilib qo'ying: Siz kar bo'lganlarga (ya'ni, haq so'zni eshitishdan qulog'ini berkitganlarga) eshittira olasizmi? Yoki ko'r bo'lganlarga (ya'ni, qalbi ko'r bo'lib, haqni ko'rmaydiganlarga) yo'l ko'rsata olasizmi? Yoki ochiq-oydin adashuvda bo'lganlarni to'g'ri yo'lga sola olasizmi? Bunga hech kimning kuchi yetmaydi! Chunki hidoyat berish faqat Allohning qo'lidadir. Sizning vazifangiz faqat yetkazishdir. Alloh taolo o'zi xohlagan bandasini hidoyat qiladi va o'zi xohlaganini esa, adashgan holda qoldiradi. Bu yerda gap, azob so'zi haq bo'lgan, ya'ni taqdirda hidoyat yozilmagan kimsalar haqidadir. Ular uchun barcha da'vatlar, barcha nasihatlar behuda bo'lib qoladi, chunki ularning qalblari muhrlangan, quloqlari kar, ko'zlari ojizdir.

Foydalar (Saboqlar):

1. Payg'ambar alayhissalomning insonlarga bo'lgan rahm-shafqati va ularning hidoyati uchun qilgan sa'y-harakatlari shunchalik buyukki, Alloh taolo unga tasalli berib, hidoyatning faqat O'zining ixtiyorida ekanini eslatmoqda. Bu esa bizga da'vatda sabr-toqatli bo'lishni va natijani faqat Allohdan kutishni o'rgatadi.
2. Insonning qalbi ko'r bo'lsa, dunyodagi barcha mo''jizalar ham unga foyda bermaydi. Shuning uchun biz doimo Allohdan qalbimizni ochiq va hidoyatda sobit qilishni so'rashimiz kerak.
3. Hidoyat va zalolat butunlay Allohning ixtiyoridadir. Bu esa musulmonning qalbini Allohga bog'laydi, bandalarga emas. Biz faqat sabab qilib, da'vat qilamiz, ammo natija Allohdan.
4. Bu oyatda Payg'ambarimizga (s.a.v.) berilgan tasalli biz uchun ham namunadir: agar biror kishi haqni qabul qilmasa, biz haddan tashqari qayg'urmasligimiz, balki vazifamizni ado etib, Allohga suyanib, Uning hukmiga rozi bo'lishimiz lozim.