Duxan surəsi — Ayə 29

Ayənin kəlmələrinin izahı:

• فَمَا بَكَتْ — "Ağlamadı" deməkdir. Burada məcazi mənada işlənmişdir: yəni onların arxasınca heç bir kədər, təəssüf və yas olmadı.
• عَلَيْهِمُ — "Onların üzərinə / onların arxasınca" mənasındadır; burada Firon və onun tayfasına işarə edir.
• السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ — "Göy və yer". Yəni bütün varlıq aləmi.
• مُنظَرِينَ — "Möhlət verilənlər, gecikdirilənlər" deməkdir. Yəni onlara əzabın gəlməsi təxirə salınmadı, heç bir möhlət verilmədi.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə Fironun və onun tabeçiliyində olanların dənizdə qərq olub məhv edilməsindən sonra nazil olmuşdur. Allah buyurur ki, onlar həlak olduqda nə göy, nə də yer onların arxasınca ağlamadı. Bu, onların nə qədər dəyərsiz və Allah yanında nə qədər rəzil olduqlarını göstərir. Çünki mömin bir qul vəfat etdiyi zaman onun üçün göy və yer ağlayar, onun yaxşı əməlləri, ibadətləri və Allaha olan itaəti göylərdə və yerdə şahidlik edər. Lakin Firon və onun tayfası küfr, zülm və təkəbbür içində yaşadıqları üçün onların arxasınca heç bir yaxşı əməl qalmadı, heç bir səs, heç bir iz, heç bir xatirə qalmadı — nə göy onlara ağladı, nə də yer.

Ayənin davamında isə buyurulur: "Onlara möhlət də verilmədi." Yəni onlar əzab gəldiyi anda heç bir gecikmə olmadan məhv edildilər. Onlara tövbə etmək, iman gətirmək və ya yaxşı əməl etmək üçün əlavə vaxt verilmədi. Bu, Allahın ədalətinin təcəllisidir: haqqı inkar edən, insanları Allaha qulluqdan uzaqlaşdıran və yer üzündə fitnə-fəsad yayanlar üçün əzab qaçılmazdır və onlar heç bir möhlət ala bilməzlər.

Ey insan! Bu ayədən ibrət götür. Bil ki, bu dünya keçicidir və hər kəs öz əməllərinin müqabilini görəcəkdir. Firon kimi təkəbbür göstərib haqqa boyun əyməyənlərin aqibəti nə qədər dəhşətlidir! Əgər sən Allaha iman gətirib saleh əməllər edərsənsə, göy və yer sənin üçün şahidlik edər, sənin arxasınca ağlayar. Çünki sənin ibadətin, səcdən, duan və yaxşılığın yer üzündə iz qoyar. Gəl, Fironun yolundan uzaq dur, tövbə edib Allaha yönəl ki, sənin də adın yaxşılıqla yad edilsin və qiyamət günü sənə möhlət verilənlərdən deyil, bağışlananlardan olasan. Allahın rəhməti genişdir, lakin O, haqqı inkar edənlərə heç vaxt möhlət verməz — əzab gəldiyi anda heç bir gecikmə olmaz.