سوره دخان — آیه 6

معانی کلمات:

• رَحْمَةً: مهربانی، بخشایش و نعمت.
• مِّن رَّبِّكَ: از جانب پروردگارت (ای پیامبر).
• السَّمِيعُ: بسیار شنونده، کسی که همه صداها و گفتارها را میشنود.
• الْعَلِيمُ: بسیار دانا، کسی که به همه امور آشکار و پنهان آگاه است.

تفسیر آیه:

این آیه ادامه سخن درباره فرستادن پیامبران و نزول کتابهای آسمانی است. خداوند متعال میفرماید: ما رسولان خود را نفرستادیم و قرآن را نازل نکردیم مگر به خاطر رحمت و مهربانیای که از جانب پروردگارت (ای پیامبر) شامل حال بندگان شده است. این رحمت، بزرگترین نعمتی است که خداوند به انسانها عطا کرده تا آنها را از گمراهی نجات دهد و به راه راست هدایت کند. ارسال پیامبران و نزول کتب آسمانی، جلوهای از رحمت بیپایان الهی است که شامل حال همه بندگان شده است.

سپس خداوند برای تأکید بر این رحمت، دو صفت از صفات والای خود را بیان میکند: «إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ» یعنی همانا خداوند است که بسیار شنونده و بسیار داناست. او همه گفتارهای بندگان را میشنود، چه پنهان و چه آشکار، و از تمام اعمال و نیات آنها آگاه است. هیچ چیزی از علم او پنهان نمیماند. این دو صفت، بیانگر این است که خداوند به حال بندگان خود کاملاً آگاه است و میداند که آنها به چه چیزی نیاز دارند؛ بنابراین رحمت خود را به بهترین شکل و در بهترین زمان برای آنها ارسال میکند. او میداند که بندگانش به هدایت نیاز دارند و به همین دلیل پیامبران را مبعوث کرده و کتابهای آسمانی را نازل نموده است.

فواید و پیامهای آیه:

1. رحمت الهی، سرچشمه هدایت: فرستادن پیامبران و نازل کردن قرآن، بزرگترین نشانه رحمت خداوند به بندگان است. این رحمت شامل حال همه انسانها شده تا از تاریکی جهل و گمراهی به نور ایمان و هدایت راه یابند.
2. علم و سمع الهی، مایه اطمینان: آگاهی کامل خداوند از گفتار و رفتار بندگان، باعث میشود که انسان با اطمینان خاطر به دستورات او عمل کند و بداند که هیچ عمل خیری از دید او پنهان نمیماند و پاداش آن به بهترین شکل داده خواهد شد.
3. شکرگزاری در برابر نعمت هدایت: با توجه به اینکه نزول قرآن و بعثت پیامبران رحمتی از جانب پروردگار است، بر ما واجب است که شکرگزار این نعمت عظیم باشیم و با تلاوت، تدبر و عمل به قرآن، قدردان این رحمت الهی باشیم.
4. امیدواری به رحمت خداوند: این آیه به ما میآموزد که رحمت خداوند بسیار گسترده و فراگیر است و هیچگاه از بندگانش قطع نمیشود. تا زمانی که به سوی او برگردیم و از هدایت او پیروی کنیم، مشمول رحمت او خواهیم بود.