Аль-Джасия сүресі — Аят 23

1. Сөздердің мағынасы:

• أَفَرَأَيْتَ — «Көрдің бе?», «Ойланып көрдің бе?» деген мағынада. Бұл жерде таңырқау және ой салу мақсатында айтылған.
• اتَّخَذَ — «Қабылдады», «айналдырды», «етіп алды» дегенді білдіреді.
• هَوَاهُ — «Нәпсіқұмарлығын», «қалауын», «көңіл құмарлығын» білдіреді.
• أَضَلَّهُ — «Адастырды», «тура жолдан тайдырды» деген мағынада.
• خَتَمَ — «Мөр басты», «бітеді», «жапты» дегенді білдіреді.
• غِشَاوَةً — «Перде», «қаптама», «көруді бөгетін қабат» деген мағынада.

1. Аяттың тәпсірі:

Уа, Пайғамбар! Өз нәпсіқұмарлығын өзіне тәңір етіп алған адамды көрдің бе? Ол қалағанын ғана істейді, нәпсісі неге бұйырса, соны орындайды, оны Аллаһқа құлшылық етуден жоғары қояды. Аллаһ оны біле тұра адастырды — яғни ол адасуды өзіне лайық етті, сондықтан Аллаһ оны тура жолдан тайдырды. Аллаһ оның құлағына да, жүрегіне де мөр басты — енді ол пайдалы үгітті ести алмайды, жүрегімен де түсіне алмайды. Көзіне де перде тартылды — ол енді хақиқатты көре алмайды. Аллаһ оны адастырғаннан кейін оған кім тура жол көрсете алады? Осыдан ой түйіп, тәлім алмайсыңдар ма?

Бұл аятта адамның өз қалауын, нәпсіқұмарлығын Аллаһтың әмірінен жоғары қоюының қаншалықты қауіпті екені ескертіледі. Кімде-кім нәпсісін басшы етіп алса, ол бірте-бірте тура жолдан адасады, жүрегі қатаяды, құлағы мен көзі хақиқатқа жабылады. Мұндай адамға енді ешкім де, ешнәрсе де көмектесе алмайды, өйткені ол өз қолымен адасуды таңдады. Аллаһ әділ — кім адасуды қаласа, оған адасу жолын ашады, кім тура жолды қаласа, оны тура жолға бастайды.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Нәпсіқұмарлыққа еру — адамды бірте-бірте адасуға апаратын үлкен қауіп. Сондықтан әркім өз қалауын Аллаһтың әміріне бағындыруы керек.
• Аллаһтың тура жолға бастауы — үлкен нығмет. Ол нығметті бағалап, шүкір ету қажет.
• Құлақ, жүрек, көз — бұлар Аллаһтың берген аманаттары. Оларды хақиқатты естуге, түсінуге және көруге пайдалану керек.
• Адам өз ісіне өзі жауапты. Аллаһ ешкімді әділетсіз адастырмайды — адам өзі адасуды таңдаса, соның салдарына өзі тап болады.
• Бұл аят ойлануға, тәлім алуға шақырады. Ойланған адам нәпсіқұмарлықтан сақтанып, Аллаһтың жолын ұстануға ұмтылады.
• Ислам — адамды нәпсіқұмарлықтың құлы болудан құтқарып, Аллаһқа шынайы құлшылық етуге бастайтын дін. Бұл — адам баласына берілген ең үлкен рақым.