سوره احقاف — آیه 26

معانی کلمات:

• مکّنّاهم: به آنان قدرت و تمکن دادیم.
• إِن مّکّنّاکم: آنچه به شما (ای قریش) تمکن و قدرت دادهایم.
• أفئدة: جمع «فؤاد»، به معنای قلبها و عقلها.
• أغنی: بینیاز کرد، سودی بخشید.
• یجحدون: انکار میکنند.
• حاق: فرود آمد و احاطه کرد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، کفار قریش را مورد خطاب قرار داده و آنان را از عاقبت کفر و تکذیب برحذر میدارد. میفرماید: به راستی که ما به قوم عاد (که پیامبرشان هود علیهالسلام بود) در زمین قدرت و تمکنی دادیم که به شما ای کافران مکه چنین تمکنی ندادهایم. آنان دارای نیروی بدنی عظیم، اموال فراوان، عمرهای طولانی و نعمتهای گستردهای بودند که شما از آن برخوردار نیستید. همچنین به آنان گوشهایی دادیم که با آن بشنوند، چشمهایی که با آن ببینند و دلهایی که با آن درک کنند.

اما این ابزار شناخت و این نعمتهای بزرگ، هیچ سودی به حالشان نداشت و نتوانست آنان را از عذاب الهی نجات دهد؛ زیرا آنان از این نعمتها در مسیر درست استفاده نکردند و به آیات و نشانههای خداوند کفر ورزیدند و آنها را انکار نمودند. سرانجام، عذابی که آن را به مسخره گرفته بودند و به شوخی میگرفتند، بر آنان نازل شد و آنها را در برگرفت و هلاکشان کرد.

این آیه هشداری جدی برای مشرکان مکه و تمام کسانی است که نعمتهای الهی را ناسپاسی میکنند و آیات خدا را تکذیب مینمایند؛ چرا که اگر قوم عاد با آن همه قدرت و تمکن نتوانستند از عذاب الهی جلوگیری کنند، دیگران نیز هرگز نخواهند توانست.

فواید و درسهای آیه:

• نعمتهای الهی (شنوایی، بینایی، عقل و قدرت) همگی ابزار آزمایش هستند، نه نشانهی برتری و امان از عذاب. انسان نباید به این نعمتها مغرور شود.
• کفران نعمت و انکار آیات الهی، سبب نزول عذاب و هلاکت میشود، هرچند انسان از قدرت و امکانات زیادی برخوردار باشد.
• استهزاء و مسخره کردن وعدههای الهی و عذابهای او، از بزرگترین گناهانی است که انسان را به ورطهی هلاکت میکشاند.
• قدرت و تمکن مادی، هرگز نمیتواند انسان را از قهر الهی نجات دهد؛ تنها ایمان، تقوا و عمل صالح است که در روز سختی به داد انسان میرسد.
• این آیه درس عبرتی است برای همهی انسانها تا از سرنوشت اقوام پیشین عبرت بگیرند و پیش از فرا رسیدن عذاب، به سوی خدا بازگردند و از نعمتهای او در راه رضایتش استفاده کنند.