Sure Mâide — Ayet 29

Kelime Anlamları:

• Tebûe (تَبُوءَ): Dönmek, yüklenmek, bir şeyle geri gelmek. Burada "günahı yüklenerek dönmek" anlamındadır.
• İsmî (إِثْمِي): Benim günahım. Yani Habil'in kastedilen, kendisinin öldürülmesinin günahıdır.
• İsmike (إِثْمِكَ): Senin günahın. Yani Kabil'in daha önce işlediği günahlar.
• Ashâb'ın-Nâr (أَصْحَابِ النَّارِ): Cehennem ehli, cehenneme girenler ve orada kalanlar.

Tefsir:

Bu âyet, Hz. Âdem'in iki oğlu Habil ile Kabil arasında geçen kıssanın en dokunaklı anlarından birini bizlere aktarır. Kabil, kardeşi Habil'i öldürmeye karar verdiğinde, Habil ona karşılık vermek, onunla kavga etmek yerine son derece olgun, iman dolu ve ahlakî bir tavır sergiler. Bu sözleriyle aslında hem kardeşine öğüt verir hem de onu son bir kez uyandırmaya çalışır.

Habil şöyle der: "Ben istiyorum ki sen, benim kanımı dökmenin günahıyla birlikte, daha önce işlediğin günahların yükünü de sırtlanarak Allah'ın huzuruna dönesin. Böylece cehennem ehlinden olasın. İşte zalimlerin cezası budur."

Habil bu sözüyle aslında şunu kastetmektedir: "Ben seninle savaşmayacağım, sana karşılık vermeyeceğim. Çünkü ben günah işlemek istemiyorum. Eğer beni öldürürsen, bu günah senin boynuna kalır. Ben ise bu günahtan uzak durarak Rabbime temiz bir kul olarak kavuşmayı tercih ederim."

Bu ifadede derin bir teslimiyet ve iman vardır. Habil, dünyevi bir zafer peşinde değildir; o, ahiret yurdunu kazanmayı hedeflemiştir. Kardeşinin zulmüne sabrederek, onun gazabını körüklemek yerine ona merhametle yaklaşmış ve son sözünü söylemiştir: "Zalimlerin cezası elbette Allah katında verilecektir."

Bu kıssa bizlere ne kadar büyük dersler verir! Mümin, kendisine zulmedilse dahi hakkı savunmaktan vazgeçmez; ancak intikam duygusuyla hareket etmez. Müminin silahı sabırdır, duasıdır ve Allah'a olan güvenidir. Habil'in bu tavrı, kıyamete kadar gelecek tüm müminlere örnek olmuştur: "Sen kötülüğe iyilikle karşılık ver; o zaman düşmanın bile yakın bir dost oluverir" (Fussilet, 34) emrinin canlı bir tezahürüdür.

Sevgili kardeşim! Bu âyet bize gösteriyor ki, günah işlemekte ısrar eden kişi, aslında kendi ayağına zincir vurmaktadır. Kabil, kardeşini öldürmekle dünyada hiçbir şey kazanmadı; aksine hem dünyada pişmanlık hem de ahirette azap kazandı. Oysa Habil, öldürülmesine rağmen Allah katında şehitler mertebesine yükseldi ve cennetle müjdelendi. İşte gerçek kazanç, Allah'ın rızasını kazanmaktır. Dünyanın geçici menfaatleri için kardeşlikleri, dostlukları ve hatta canları feda etmek, insanı ancak hüsrana götürür.

Allah'ım! Bizleri Habil'in ahlakıyla ahlaklandır, Kabil'in hırsından ve hasedinden muhafaza eyle. Bizleri zalimlerden değil, mazlumlardan eyle; sabredenlerden ve Allah'a teslim olanlardan eyle. Âmin.