Sure Mâide — Ayet 30

Kelime Anlamları:

• طَوَّعَتْ: Kolaylaştırdı, süsledi, teşvik etti, cesaretlendirdi.
• نَفْسُهُ: Nefsi, içindeki kötü arzular.
• الْخَاسِرِينَ: Hüsrana uğrayanlar, kaybedenler, zarar edenler.

Tefsir:

Bu âyet, insanlık tarihinin ilk cinayetini işleyen Kâbil'in (Kabil) acıklı sonunu haber veriyor. Kardeşi Hâbil'in (Habil) takva ve samimiyetle sunduğu kurbanın kabul edilmesine rağmen, kendi sunduğu kurbanın kabul edilmemesi üzerine Kâbil'in içini kıskançlık ateşi sarmıştı. İşte tam bu noktada âyet, nefsin ne kadar tehlikeli bir düşman olabileceğini gözler önüne seriyor: "Nefsi, ona kardeşini öldürmeyi kolay ve hoş gösterdi."

Nefs-i emmâre (kötülüğü emreden nefis), Kâbil'e kardeşini öldürmeyi öyle süsledi, öyle kolaylaştırdı ki, o da bu vesveseye uyarak kardeşi Hâbil'i öldürdü. Oysa Hâbil, Allah'ın emrine itaat eden, takva sahibi bir mü'mindi. Kâbil ise nefsinin esiri olarak hem dünyasını hem de ahiretini mahvetti.

Âyetin sonunda "فَأَصْبَحَ مِنَ الْخَاسِرِينَ" (Artık hüsrana uğrayanlardan oldu) buyuruluyor. Bu ifade, Kâbil'in sadece kardeşini kaybetmediğini, asıl kendisini kaybettiğini, hem dünyada hem ahirette büyük bir zarar ve ziyana uğradığını bildiriyor. O, bu fiiliyle:

• Dünyada vicdan azabına mahkûm oldu,
• Ahirette ise Allah'ın gazabına ve ebedî hüsrana uğradı,
• İnsanlık tarihine "ilk katil" olarak geçti ve kıyamete kadar işlenecek cinayetlerin günahından bir pay aldı.

Bu kıssadan alacağımız büyük dersler vardır:

Birincisi: Nefis, insanın en büyük düşmanıdır. Ona körü körüne uymak, insanı en büyük felaketlere sürükler. Nefsin arzularına teslim olan kişi, aklını ve imanını kaybeder, en büyük günahları bile işleyebilir.

İkincisi: Kıskançlık ve haset, kalbi kemiren ve insanı helake sürükleyen tehlikeli bir hastalıktır. Kâbil'i bu hale getiren şey, kardeşine karşı beslediği kıskançlık duygusuydu. Mümin, kardeşinin sahip olduğu nimetleri kıskanmamalı, bilakis onun için hayır dua etmelidir.

Üçüncüsü: Allah'ın rızasını kazanmak için yapılan her iş, ne kadar küçük görünürse görünsün, Allah katında değerlidir. Hâbil'in samimiyeti ve takvası, onun kurbanının kabul edilmesine vesile olmuştur. Bizler de amellerimizde ihlası esas almalı, gösterişten ve riyadan uzak durmalıyız.

Dördüncüsü: Günah işleyen kişi, aslında kendine zulmeder. Kâbil, kardeşini öldürmekle dünyada bir şey kazanamadı; aksine hem dünyasını hem ahiretini kaybetti. Günahın sonu her zaman hüsrandır; dünyada huzursuzluk, ahirette ise azaptır.

Sevgili kardeşlerim! Bu kıssa, bizlere nefsimizle mücadele etmenin, kıskançlıktan uzak durmanın ve Allah'ın rızasını her şeyin üzerinde tutmanın önemini öğretiyor. Rabbimiz, bizleri nefsinin esiri olanlardan değil, nefsini ıslah edip Allah'a yönelen kullarından eylesin. Unutmayalım ki, dünyada kazandığımız her şey geçicidir; asıl kazanç, Allah'ın rızasını kazanmak ve ahiret kurtuluşuna ermektir.