Maidə surəsi — Ayə 45

Ayənin mənası:

Kəlmələrin izahı:

• Kətəbnā – Biz yazdıq, hökm olaraq vacib etdik.
• Qisas – cəzanın cinayətin özünə bərabər olması, əvəzini vermək.
• Təsəddəq – bağışlamaq, haqqından keçmək.
• Kəffarə – günahların silinməsinə səbəb olan əməl.

Təfsir:

Bu ayədə Allah-Təala bizə xəbər verir ki, İsrail övladlarına Tövratda qisas hökmünü vacib buyurmuşdu. Yəni kim bir canı haqsız yerə öldürərsə, onun canı da alınar; kim bir gözü çıxararsa, onun gözü də çıxarılır; kim bir burnu kəsərsə, onun burnu da kəsilir; kim bir qulağı kəsərsə, onun qulağı da kəsilir; kim bir dişi sökərsə, onun dişi də sökülür. Bütün yaralar və xəsarətlər üçün də eyni qayda keçərlidir – qisas tətbiq olunur.

Bu hökm ədalətin ən yüksək zirvəsidir. Çünki cəza cinayətin özünə uyğun olmalıdır, ondan artıq olmamalıdır. Bu, cəmiyyətdə ədaləti və asayişi qoruyur, insanlara bir-birinin haqqına təcavüz etməyin nə qədər ağır nəticələri olduğunu öyrədir.

Sonra Allah-Təala buyurur: "Kim bu qisas haqqını bağışlasa, bu onun üçün kəffarədir." Yəni kim öz haqqından keçib cinayətkarı bağışlasa, Allah-Təala onun günahlarını bağışlayar və onu mükafatlandırar. Bu, İslamın gözəl ruhunu göstərir – ədalət vacibdir, lakin bağışlamaq daha üstün məqamdır və insanın dərəcəsini ucaldır.

Ayənin sonunda Allah-Təala xəbərdarlıq edir: "Kim Allahın nazil etdiyi hökmlərlə hökm etməzsə, onlar zalımlardır." Bu, bütün insanlar üçün bir dərsdir – Allahın hökmlərini tətbiq etməkdən boyun qaçıranlar, haqqı təhrif edənlər əsl zalımlardır. Çünki onlar Allahın ədalətini pozur və öz nəfslərinin istəklərinə uyaraq haqsızlıq edirlər.

Bu ayədən bizə böyük bir dərs var: İslam dini ədaləti əsas tutur, lakin eyni zamanda bağışlamağı və mərhəməti də təşviq edir. Hər bir müsəlman ədalətli olmalı, haqqı qorumalı, lakin imkan daxilində bağışlamağı da öyrənməlidir. Çünki bağışlamaq insanı ucaldır, Allahın rəhmətinə yaxınlaşdırır və cəmiyyətdə sevgi, qardaşlıq mühiti yaradır.