Moida surasi — Oyat 73

Kalimalarning ma'nolari:

• ثَالِثُ ثَلَاثَةٍ: "Uchlikning uchinchisi" – ya'ni Xudo uchta ilohdan biri, degan ma'noda.
• لَيَمَسَّنَّ: "Albatta tegadi" yoki "albatta yetib boradi" – ya'ni azob ularga, albatta, yetib boradi.
• عَذَابٌ أَلِيمٌ: "Alamli azob" – ya'ni og'riqli, qattiq azob.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda nasroniylarning eng og'ir e'tiqod xatolaridan birini qattiq qoralab, ularni kofir deb e'lon qilmoqda. Ular: "Alloh – uchlikning uchinchisidir", deb da'vo qiladilar. Ya'ni ular Alloh, Iso (Oysa) va Maryam (Maryam) uchovini iloh deb biladilar yoki otа, o'g'il va muqaddas ruhdan iborat uchlikka ishonadilar. Bu – Islom aqidasiga mutlaqo zid bo'lgan, Allohning yagonaligini (tavhid) buzuvchi og'ir bir shirkdir.

Alloh taolo bu da'voni rad etib, O'zining yagonaligini ta'kidlaydi: "Hech qanday iloh yo'q, faqat Yagona Iloh bordir". U – yagona, sheriksiz, ota-onasiz, farzandsiz Zotdir. U hech kimga o'xshamaydi va hech kim Unga teng bo'la olmaydi. Uning zotida, sifatlarida va hukmlarida hech qanday shirk (sherik) yo'q.

So'ngra Alloh taolo ogohlantiradi: Agar bu nasroniylar o'zlarining bu yolg'on va iftiro so'zlaridan qaytmasalar, tavhidga qaytib, Allohning yagonaligiga iymon keltirmasalar, ularga, albatta, alamli azob yetib boradi. Bu azob – ularning kufrlari va Allohga nisbatan aytgan yolg'onlari tufayli bo'ladi.

Foydalar:

1. Tavhid – Islomning poydevori: Bu oyat Allohning yagonaligi (tavhid) Islom dinining eng asosiy tamoyili ekanini va undan har qanday chetlashish kufr ekanini ko'rsatadi. Musulmon kishi hayotining har bir sohasida Allohning yagonaligiga ishonishi va amal qilishi lozim.
2. Allohga nisbatan yolg'on so'zlardan saqlanish: Alloh taolo O'z zotiga nisbatan har qanday yolg'on, iftiro va noto'g'ri sifatlarni aytishni qattiq qoralaydi. Bu oyat mo'minlarni Alloh haqida faqat haqiqatni gapirishga, Uning zotini har qanday nuqsondan pok tutishga o'rgatadi.
3. Tavhid – najot yo'li: Allohning yagonaligiga iymon keltirish va shirkdan qaytish – insonni azobdan qutqaradigan yagona yo'ldir. Bu oyat insonlarni shirk botqog'idan chiqib, tavhid nuriga yuz burishga chorlaydi.
4. Ogohlantirish va rahm-shafqat: Alloh taolo azob haqida ogohlantirish orqali bandalariga rahm qiladi. Chunki U bandalari azobga tushishidan oldin ularni ogohlantirib, to'g'ri yo'lga qaytarishni istaydi. Bu – Allohning bandalariga bo'lgan cheksiz mehridir.
5. Ilohiy adolat: Bu oyat Allohning adolatini ko'rsatadi – U hech kimga zulm qilmaydi, balki har kim o'z qilmishiga yarasha jazolanadi. Kufr va shirk – eng og'ir gunoh bo'lib, uning jazosi ham og'ir bo'ladi.