Аль-Маида сүрөсү — Аят 91

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• الْخَمْرِ (ал-хамр): Ичимдик — акылды жабуучу, мас кылуучу нерселердин баары.
• الْمَيْسِرِ (ал-майсир): Кумар оюну — тагдырды сынап, акча же мүлк утушка негизделген ар кандай оюн.
• الْعَدَاوَةَ (ал-адава): Душмандык — эки тараптын ортосундагы кастык.
• الْبَغْضَاءَ (ал-багза): Жек көрүү — жүрөктөгү катуу кастык сезими.
• يَصُدَّكُمْ (ясудаккум): Тоскоол болуу, буруу — силерди алыстатуу.
• مُّنتَهُونَ (мунтаhун): Тыйылуучулар — бул иштерди таштап, токтотуучулар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта шариятта тыйылган эки чоң күнөөнүн — ичимдик ичүү жана кумар ойноонун — чыныгы зыянын ачып берет. Бул эки нерсенин артында шайтандын арам ой-ниети турат. Шайтан аларды адамдарга кооз көрсөтүп, акырында алардын ортосунда душмандык менен жек көрүүнү пайда кылууну каалайт. Мас болгон адам акылын жоготуп, өзүнүн жакындарына, бир туугандарына, ал тургай ата-энесине каршы сүйлөп, урушуп, ур-токмокко аралашат. Кумар оюну да ушундай — утулган адам жеңилгенге каарданып, жеңген адам жеңилгенди шылдыңдап, алардын ортосунда кастык оту жагылат. Ошентип, шайтан адамдарды бири-бирине душман кылып коёт.

Андан тышкары, бул эки нерсе адамды Аллахты эскерүүдөн жана намаз окуудан тосот. Мас адам намазга турбайт, кумарга берилген адам намазды унутуп, Аллахты эскерүүнү таштап коёт. Аллах Таала аяттын аягында: «Эми силер тыйыласыңарбы?» — деп сурайт. Бул суроо чындыгында буйрук маанисинде: «Андай болсо, бул жаман иштерден тыйылгыла!» — дегенди билдирет. Бул аят момундарга катуу эскертүү жана аларды бул күнөөлөрдөн алыстатуу үчүн айтылган.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам дини адамдардын ортосундагы тынчтыкты, биримдикти жана сүйүүнү коргоону максат кылат. Ичимдик менен кумар бул тынчтыкты бузат, ошондуктан аларга тыюу салынган.
• Бул аят Аллахтын момундарга болгон мээримин көрсөтөт: Ал бизди зыяндуу нерселерден сактап, жакшылыкка багыттайт.
• Намаз жана Аллахты эскерүү — жүрөктүн тынчтыгынын, жашоонун маңызынын булагы. Алардан тоскон нерселердин баары зыяндуу.
• Аяттын аягындагы суроо ар бир адамга өзүнөн: «Мен бул жаман иштерден тыйылдымбы?» — деп суроо берүүгө чакырат. Бул өзүн-өзү текшерүү жана жакшыртууга умтулуу.
• Ислам — акылды, ден соолукту, үй-бүлөнү жана коомдук тынчтыкты коргоочу дин. Анын ар бир буйругу жана тыюусу адамдын өзүнүн жыргалчылыгы үчүн.
• Бул аят бизди шайтандын айла-амалдарына каршы сергек болууга, анын азгырыктарына алданбоого үйрөтөт. Аллахка жакындап, Анын буйруктарын аткарган адам шайтандын зыянынан сакталат.