سوره ق — آیه 5

معانی کلمات:

• مَرِیج: مضطرب، درهمآمیخته و آشفته؛ چیزی که نظم و ثباتی ندارد و پیوسته در حال تغییر و دگرگونی است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از بیان نعمتهای بزرگ خود در آفرینش آسمانها، زمین و نظام شگفتانگیز هستی، به سرزنش مشرکانی میپردازد که با وجود این همه دلایل روشن، باز هم از پذیرش حق سرباز زدند. این آیه میفرماید: اینان نه از روی نادانی یا کمبود دلیل، بلکه از روی عناد و لجاجت، حق را که همان قرآن کریم و رسالت پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوسلم است، تکذیب کردند؛ آن هم درست در زمانی که این حق با دلایل روشن و معجزات آشکار به سراغشان آمد.

نتیجه این تکذیب و لجاجت، سرگردانی و اضطراب شدید در امورشان بود. آنان نه در برابر قرآن موضعی ثابت داشتند و نه اعتقادی استوار؛ گاهی آن را شعر مینامیدند، گاهی سحر و کهانت، و گاهی افسانههای گذشتگان. هر بار سخنی میگفتند و از موضعی به موضع دیگر میلغزیدند. این بیثباتی و آشفتگی، نشانهی روشنی بود که آنان در وادی گمراهی و حیرت گرفتار شدهاند و هیچ آرامش و یقینی ندارند؛ زیرا کسی که حق را پس از روشن شدن، انکار کند، هرگز به ثبات و آرامش نخواهد رسید.

فواید و پیامهای آیه:

1. نعمت حق و مسئولیت در برابر آن: قرآن و رسالت پیامبر، بزرگترین نعمت الهی برای بشریت است. کسانی که این نعمت را بشناسند و بپذیرند، در مسیر سعادت قرار میگیرند و کسانی که آن را انکار کنند، گرفتار پشیمانی و حیرت میشوند.
2. ثبات و آرامش در سایهی ایمان: تنها راه رسیدن به آرامش واقعی و ثبات در زندگی، پذیرش حق و ایمان به آن است. کسانی که از حق رویگردانند، همواره در اضطراب و تشویش به سر میبرند و هیچگاه به یقین و اطمینان دست نمییابند.
3. پندپذیری از سرنوشت تکذیبکنندگان: تاریخ نشان داده است که هیچ قومی با تکذیب حق به جایی نرسیده است؛ بلکه این کار آنان را به ذلت و نابودی کشانده است. پس عاقلانه آن است که انسان با دیدن دلایل روشن، پیش از فرا رسیدن عذاب، به حق ایمان آورد و از سرگردانی و آشفتگی رهایی یابد.
4. اهمیت تثبیت بر حق: مؤمن واقعی کسی است که در برابر حق، ثبات قدم داشته باشد و تحت تأثیر شبهات و وسوسهها، از راه راست منحرف نشود؛ زیرا بیثباتی در دین، سرآغاز همهی انحرافات و گرفتاریهاست.