Аз-Зарият сүрөсү — Аят 19

1. Аяттагы сөздөрдүн мааниси:

• حَقٌّ (хакк): милдеттүү же ыктыярдуу түрдө берилүүчү үлүш, акы.
• السَّائِلِ (ас-саил): муктаждыгынан улам сураган адам.
• الْمَحْرُومِ (ал-махрум): сурабаган, бирок жакырчылыктан же башка себептерден улам ырыскысы кесилген, өзүн бай көрсөтүп, уялчаактыгынан сурай албаган адам.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта такыба адамдардын дагы бир сыпатын баяндайт: алардын мал-мүлкүндө муктаж адамдар үчүн белгиленген үлүш бар. Бул үлүш милдеттүү зекет болушу да, ыктыярдуу садака болушу да мүмкүн. Алар муктаж болгондорго жардам берүүнү өздөрүнүн милдети деп эсептешет жана бул нерсе алардын жүрөгүндө бекем орногон. Жардам берүүчүлөр эки топко бөлүнөт: биринчиси — муктаждыгын ачык айтып, сураган адамдар; экинчиси — уялчаактыгынан, намыскөйлүгүнөн сурай албаган, бирок чындыгында эле муктаж болгон адамдар. Алар сырткы көрүнүшү боюнча бай көрүнүшү мүмкүн, ошондуктан көпчүлүк алардын муктаждыгын байкабай калышат. Такыба адамдар ушундай адамдарды да эске алып, аларга жардам көрсөтүшөт. Бул аят алардын мал-мүлкүнө болгон мамилесинин рухий тазалыгын, жомарттыгын жана коомдук жоопкерчилигин чагылдырат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Ислам дини байлардын мал-мүлкүндө муктаждардын акысы бар экенин үйрөтөт. Бул — коомдогу теңдик жана боорукердик принциби.
• Жардам берүүдө адамдардын абалын түшүнүү, айрыкча сурай албаган, уялчаак муктаждарды эске алуу — ыймандуулуктун белгиси.
• Мал-мүлк — Аллахтын берген сынагы жана аманаты. Аны ысырап кылбай, муктаждар менен бөлүшүү — жүрөктү тазалап, Аллахтын ыраазылыгына жеткирүүчү жол.
• Бул аят аркылуу Ислам коомунда өз ара жардам, боорукердик жана жоопкерчилик маданияты бекемделет. Ар бир адам өз мүмкүнчүлүгүнө жараша башкаларга жардам берүүгө умтулушу керек.
• Ыймандуу адам үчүн жардам берүү — бул жөн гана милдет эмес, Аллахка болгон сүйүүнүн жана такыбалыктын көрүнүшү. Бул адамды рухий жактан бийиктетип, коомдо ынтымакты орнотот.