Аз-Зарият сүрәсе — Аять 19

Сүзләрнең мәгънәләре:

• السَّائِل — сораучы, ягъни мохтаҗлыгы аркасында кешеләрдән ярдәм сорарга мәҗбүр булган кеше.
• الْمَحْرُوم — мохтаҗ була торып та, оялчанлыгы, тыйнаклыгы яки башка сәбәпләр аркасында сорамаучы һәм шуңа күрә ярдәмнән мәхрүм калучы кеше.

Аять тәфсире:

Аллаһы Тәгалә бу аятьтә мөэминнәрнең матур сыйфатларын бәян итә: аларның мал-мөлкәтендә сораучылар өчен дә, сорамаучылар өчен дә хак бар. Бу хак — аларның малларыннан бирелә торган өлеш, ул вәҗиб (фарыз) да, мөстәхәб тә булырга мөмкин. Сораучы — мохтаҗлыгын белдереп, кешеләрдән ярдәм сорарга мәҗбүр булган кеше. Ә мәхрүм — бай күренгәнгә яки үзенең мохтаҗлыгын белдермәгәнгә күрә ярдәмнән читтә калган, әмма чынлыкта мохтаҗ булган кеше. Мөэминнәр малларыннан бу ике төркемгә дә өлеш бирәләр, чөнки алар беләләр: бу — Аллаһының аларга йөкләгән хакы, һәм алар моны үз ихтыярлары белән, күңел рәхәтлеге белән үтиләр. Бу сыйфат аларның иманнарының чынлыгын һәм Аллаһыга буйсынуларының тирәнлеген күрсәтә.

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

1. Мөэмин кешенең малында фәкыйрьләрнең һәм мохтаҗларның хакы бар — бу безнең мал-мөлкәтебезнең чисталыгы һәм бәрәкәте өчен шарт.
2. Ярдәм иткәндә бары тик сораучыларга гына түгел, ә сорамаучы мохтаҗларга да игътибар итәргә кирәк — аларның хәле тагын да авыррак, чөнки алар оялчанлык аркасында ихтыяҗларын белдерә алмыйлар.
3. Мал-мөлкәт — Аллаһының аманаты, һәм без аны башкалар белән уртаклашырга тиешбез; бу — безнең йомартлыгыбызны һәм мәрхәмәтлелегебезне арттыра.
4. Бу аять безне җәмгыятьтәге социаль тигезсезлекне киметергә, ярдәмгә мохтаҗ булганнарны эзләп табарга һәм аларга ярдәм итәргә өнди — бу — Исламның матурлыгы һәм камиллеге.