Аз-Зарият сүресі — Аят 19

1. Сөздердің мағынасы:

• حَقٌّ (хаққ): ақиқат, міндетті үлес, берілуі тиіс құқық.
• السَّائِلِ (ас-сәил): сұраушы, яғни мұқтаждығын айтып, көмек сұраған адам.
• الْمَحْرُومِ (ал-махрұм): ризығынан айырылған, бірақ ұялшақтығынан сұрамайтын, жоқтығы білінбейтін адам.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Аллаһтың разылығы үшін берілетін мал-мүлікте мұқтаж жандарға тиесілі үлес бар екенін баяндайды. Яғни, иман келтірген адамдардың дүние-мүлкінде сұрап келген адамға да, сұрамай-ақ қойған бейшараға да берілетін міндетті немесе өз еркімен жасалатын қайырымдылық үлесі бар. Бұл үлес — тақуа адамдардың бойындағы мейірімділік пен жомарттықтың көрінісі. Олар малдарын тек өз пайдасына ғана жұмсамай, қоғамдағы әлсіз топтардың да қажетін өтеуге атсалысады. Сұраушы — ашық түрде көмек сұраған адам, ал махрұм — ұялшақтығынан немесе басқа да себептермен сұрай алмай, назардан тыс қалған жан. Ислам бұл екеуінің де құқығын қорғап, оларға көмек көрсетуді мадақтайды.

1. Алынатын пайдалар:

• Бұл аят мұсылмандарды жомарттыққа, мейірімділікке және қоғамдағы мұқтаж жандарға қамқорлық жасауға шақырады.
• Мал-мүлік тек өзіміздікі емес, оның ішінде Аллаһ белгілеген үлес бар екенін ұғындырады. Бұл — әлеуметтік әділеттілік пен ынтымақтастықтың негізі.
• Сұрамайтын, бірақ мұқтаж жандарды да ескеру — иманның кемелдігінің белгісі. Бұл іс адамды Аллаһтың разылығына жақындатады.
• Ислам діні тек ғибадаттардан ғана емес, қоғамдық жауапкершіліктен де тұратынын көрсетеді. Бұл діннің адамгершілік пен қайырымдылыққа негізделгенін дәлелдейді.
• Осындай ізгі амалдар арқылы жүректер жұмсарады, қоғамда бауырмалдық пен сенім орнайды, әрі адам баласы Аллаһтың берген нығметтеріне шүкір етуді үйренеді.