سوره طور — آیه 26

معانی کلمات:

• مُشْفِقِین: بیمناکان، ترسان از عذاب الهی.

تفسیر آیه:

بهشتیان در پاسخ به پرسش یکدیگر دربارهی آنچه بدان رسیدهاند و سبب این نعمتهای بزرگ، میگویند: ما پیش از این، در دنیا و در میان خانواده و خویشان خود، از عذاب پروردگارمان بیمناک بودیم و همواره از کیفر و عقاب او در روز قیامت هراس داشتیم. این ترس و خشیت، ما را به اطاعت و عبادت خداوند واداشت و از گناهان بازداشت. پس خداوند با فضل و رحمت خود، ما را به راه هدایت رهنمون شد و از عذاب آتش سوزان جهنم که حرارت و سوزندگی آن زبانزد است، محفوظ داشت. ما در دنیا تنها او را میخواندیم و هیچ شریکی برایش قرار نمیدادیم و از او میخواستیم که ما را از عذاب آن آتش سوزان نجات دهد و به نعمتهای جاودان بهشت برساند. او نیز دعای ما را اجابت کرد و خواستهی ما را برآورده ساخت؛ چرا که او بسیار نیکوکار و مهربان است. از نیکی و رحمت او بود که ما را به خشنودی خود و بهشت رساند و از خشم و آتش دوزخ محفوظ داشت.

فواید و پیامهای آیه:

• تقوا و خشیت از خداوند، کلید رسیدن به رحمت الهی است: ترس از عذاب و مراقبت از اعمال، انسان را به راه راست هدایت میکند و او را شایستهی نعمتهای جاودان میسازد.
• خانواده و محیط زندگی، بستر رشد معنوی است: بهشتیان در میان اهل و عیال خود، با وجود مشغلههای دنیوی، از یاد خدا غافل نبودند و این نشان میدهد که تقوا مختص به عزلتگزینی نیست، بلکه در دل جامعه و خانواده نیز میتوان به درجات عالی ایمان دست یافت.
• دعا و تضرع به درگاه خداوند، وسیلهی نجات است: بهشتیان با دعای خالصانه و بدون شرک، از خداوند طلب نجات کردند و خداوند نیز اجابتشان فرمود. این آیه نشان میدهد که دعا، بهویژه درخواست عافیت از آتش جهنم، از مهمترین عبادات است.
• رحمت و نیکی خداوند بر خشم او پیشی دارد: خداوند با صفات «بَرّ» (بسیار نیکوکار) و «رحیم» (مهربان) توصیف شده است که نشان میدهد رحمت او واسع است و بندگان مؤمن را به فضل خود وارد بهشت میکند، نه صرفاً به اعمالشان.
• ایمان و عمل صالح، پاداشی جاودان دارد: این آیه بهشتیان را به عنوان الگویی معرفی میکند که با بیم از عذاب و امید به رحمت، به سعادت ابدی رسیدند و این انگیزهای برای مؤمنان است تا در مسیر طاعت خداوند ثابتقدم بمانند.