سوره قمر — آیه 24

معانی کلمات:

• سُعُر: جمع «سَعیر» یا «سُعار» به معنای جنون و دیوانگی است. برخی مفسران آن را به معنای آتش فروزان و عذاب سوزان نیز دانستهاند، اما در این آیه با توجه به سیاق، مقصود جنون و اختلال عقل است.

تفسیر آیه:

قوم ثمود که همان قوم حضرت صالح علیهالسلام بودند، در برابر دعوت پیامبرشان به توحید و ایمان، با نهایت تعجب و انکار گفتند: «آیا ما از یک بشر که مثل خودمان است و تنها یک نفر است پیروی کنیم؟!» آنان این امر را بسیار بعید و غیرمنطقی میدانستند و با تکبر و استهزا میگفتند: «اگر ما از او پیروی کنیم، قطعاً در گمراهی و جنون خواهیم بود.»

آنان تصور میکردند که پیامبر باید از جنس فرشتگان باشد یا از میان اشراف و قدرتمندان قوم برگزیده شود، نه یک فرد عادی و تنها از میان خودشان. این طرز تفکر نشاندهنده غرور و خودبرتربینی آنان بود که حق را با معیارهای مادی و ظاهری میسنجیدند، نه با معیارهای الهی و معنوی. آنان نمیدانستند که رسالت الهی به انتخاب خداوند است و او هر که را بخواهد و شایسته بداند، برمیگزیند، خواه فقیر باشد یا غنی، خواه از قبیله بزرگ باشد یا کوچک.

فواید و پیامهای آیه:

1. معیار حق، عقل و وحی است نه ظواهر: انسان نباید حق را با معیارهای مادی مانند ثروت، قدرت و نسب بسنجد؛ بلکه باید با معیار الهی و منطق سنجید. چه بسیار پیامبران و اولیایی که از طبقات پایین جامعه بودند و خداوند آنان را برگزید.
2. تکبر و خودبرتربینی مانع پذیرش حق است: قوم ثمود به دلیل غرور و تکبر، حق را نپذیرفتند و عاقبت نابود شدند. این درس بزرگی است که انسان باید فروتن باشد و حق را از هر کسی که آمد بپذیرد.
3. استهزای پیامبران نشانه ضعف ایمان است: کسانی که از روی نادانی و لجاجت، پیامبران را مسخره میکنند، در واقع خود را از رحمت الهی محروم میسازند و به عذاب گرفتار میشوند.
4. پیروی از حق، هر چند تنها باشد، مایه سعادت است: اگر انسان در مسیر حق تنها بماند و همه مخالف او باشند، نباید از حق دست بردارد؛ زیرا عاقبت نیک از آنِ پرهیزکاران است و خداوند یار و یاور مؤمنان است.