Qamar surasi — Oyat 24

Kalimalarning ma'nolari:

• Sua'r (سُعُر): jinnilik, aqlsizlik, yoki do'zax olovi. Bu yerda "jinnilik" ma'nosida kelgan.

Tafsir:

Samud qavmi — Allohning payg'ambari Solih alayhissalomga berilgan mo''jizalarni va ularni ogohlantirgan oyat-u dalillarni yolg'on deb hisobladilar. Ular o'zlarining kibr-u takabburligi tufayli payg'ambarga ergashishdan bosh tortdilar va hayrat bilan shunday dedilar: "Biz ko'pchilik bo'la turib, o'zimizdan bo'lgan bitta oddiy odamga ergashamizmi? U bizdan ustun emas, na podshoh, na farishta. Agar biz unga ergashadigan bo'lsak, unda biz, albatta, to'g'ri yo'ldan adashgan va jinnilik qilgan bo'lamiz". Ular o'zlarining bu so'zlari bilan payg'ambarni va uning da'vatini masxara qilishdi, lekin aslida ularning o'zlari adashgan va aqlsiz edilar. Chunki ular haqni tan olmay, o'zlarining nodonligi va takabburligi tufayli najot yo'lini rad etdilar.

Foydalar va saboqlar:

1. Insonlarning ko'pligi haqiqatning me'yori emas. Haq yo'lida ozchilik bo'lish, botil yo'lida ko'pchilik bo'lishdan afzaldir. Payg'ambarlar ko'pincha ozchilik qavm orasidan chiqqan va ularga dastlab ozchilik ergashgan.
2. Kibr va takabburlik insonni haqni qabul qilishdan to'sadi. Samud qavmi o'zlarini payg'ambardan ustun ko'rib, unga ergashishni o'zlariga or bildilar, natijada halokatga uchradilar.
3. Payg'ambarlarning inson bo'lib kelishi — Allohning rahmati va hikmatidir. Chunki insonlar o'zlariga o'xshash insondan o'rganib, unga ergashishlari osonroqdir. Bu ularning e'tiroziga sabab emas, balki Allohning inoyatidir.
4. Haq da'vatchini masxara qilish va uni aqlsizlikda ayblash — barcha zamonlarda botil ahli tomonidan qo'llanilgan usuldir. Mo'min bundan saboq olib, haq yo'lida mustahkam turishi va bunday tanqidlarga parvo qilmasligi kerak.
5. Allohning azobi haqni inkor etganlarni, ularning ko'pligi va kuch-qudratiga qaramay, albatta yetib boradi. Samud qavmi bunga yaqqol misoldir.