سوره رحمن — آیه 17

معانی کلمات:

• مشرقین: دو مشرق، یعنی دو نقطه‌ی طلوع خورشید.
• مغربین: دو مغرب، یعنی دو نقطه‌ی غروب خورشید.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پروردگار دو مشرق و دو مغرب است. مقصود از دو مشرق، مشرق طلوع خورشید در فصل زمستان و مشرق طلوع آن در فصل تابستان است؛ و مقصود از دو مغرب نیز مغرب غروب خورشید در این دو فصل می‌باشد. خورشید در طول سال، نه در یک نقطه‌ی ثابت طلوع و غروب می‌کند، بلکه در زمستان از نقطه‌ای مشرق و در تابستان از نقطه‌ای دیگر طلوع می‌کند؛ و به همین ترتیب، غروب آن نیز در دو نقطه‌ی متفاوت رخ می‌دهد. این تنوع و تغییر در نقاط طلوع و غروب خورشید، نشانه‌ی تدبیر حکیمانه و ربوبیت فراگیر پروردگار بر تمام پدیده‌های جهان است. اوست که با این نظم دقیق، فصول سال را پدید می‌آورد و زندگی را برای بندگانش ممکن می‌سازد.

فواید آیه:

• این آیه انسان را به تأمل در نظم شگفت‌انگیز آفرینش دعوت می‌کند؛ اینکه خورشید با دقتی بی‌نظیر در مسیر خود حرکت می‌کند و تغییرات آن، زمینه‌ساز حیات و معیشت انسان‌هاست.
• شناخت ربوبیت خداوند بر مشرق‌ها و مغرب‌ها، دل انسان را از وابستگی به غیر او پاک می‌کند و او را به توکل بر خدایی فرا می‌خواند که همه‌ی کارها در دست اوست.
• این آیه یادآور نعمت‌های بی‌شمار الهی است و انسان را به شکرگزاری و عبادت خالصانه ترغیب می‌کند؛ چرا که خداوندی که گردش خورشید را چنین دقیق تدبیر کرده، قطعاً شایسته‌ی ستایش و بندگی است.