سوره رحمن — آیه 18

معانی کلمات:

• آلاء: نعمت‌ها، جمع «أَلْی» یا «أَلاء» به معنای نعمت‌های فراوان و آشکار.
• تُکَذِّبانِ: تکذیب می‌کنید، انکار می‌کنید (مخاطب به صورت تثنیه، خطاب به جن و انس).

تفسیر آیه:

این آیه شریفه، خطاب به هر دو گروه جن و انس است و خداوند متعال با لحنی پرسشی و توبیخی می‌فرماید: «پس به کدام یک از نعمت‌های پروردگارتان تکذیب و انکار می‌ورزید؟» این جمله در حقیقت یک استفهام انکاری است؛ یعنی هیچ‌یک از نعمت‌های بی‌شمار خداوند را نمی‌توان انکار کرد و هیچ‌کس یارای تکذیب آن‌ها را ندارد. نعمت‌هایی که در آیات پیشین و پسین این سوره ذکر شده است، مانند آفرینش آسمان‌ها و زمین، خورشید و ماه، میوه‌ها و نعمت‌های بهشتی، همگی نشانه‌های آشکار قدرت و رحمت پروردگارند. خداوند با این پرسش، بندگان را به شکرگزاری و اعتراف به نعمت‌های خویش دعوت می‌کند و آنان را از کفران و انکار برحذر می‌دارد. این آیه در سوره مبارکه «الرحمن» چندین بار تکرار شده است تا بر اهمیت این نعمت‌ها و لزوم قدردانی از آن‌ها تأکید شود.

فواید و پیام‌های آیه:

• این آیه ما را به تفکر در نعمت‌های بی‌شمار الهی دعوت می‌کند و یادآور می‌شود که هر لحظه از زندگی ما غرق در رحمت و لطف پروردگار است.
• انسان و جن هر دو در برابر این نعمت‌ها مسئولند و باید با زبان حال و قال، شکرگزار خداوند باشند.
• تکرار این آیه در سوره، نشانه اهمیت شکرگزاری و پرهیز از ناسپاسی است؛ چرا که ناسپاسی انسان را از مسیر بندگی دور می‌کند.
• این آیه انگیزه‌ای برای محبت به خداوند ایجاد می‌کند؛ زیرا وقتی انسان نعمت‌های بی‌شمار او را می‌بیند، دلش به عشق و شکر او نرم می‌شود و در مسیر اطاعت و بندگی گام برمی‌دارد.