Ар-Рахман сүрөсү — Аят 18

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• آلَاءِ (аалаъ): "نېъмөттөр", "жакшылыктар" деген маанини билдирет. Бул сөздүн жекелик түрү "إِلْيٌ" же "آلَاءٌ" болуп, Аллахтын адам баласына берген сансыз жакшылыктарын, ырыскыларын жана артыкчылыктарын камтыйт.
• تُكَذِّبَانِ (туказзибаан): "экиңер жалганга чыгарасыңарбы?", "экиңер четке кагасыңарбы?" деген мааниде. Бул жердеги "экиңер" деген коштук маани Жин менен Адамзатка (инс менен жинге) карата айтылган.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят Ар-Рахман сүрөсүндөгү эң белгилүү жана кайталанып келүүчү аяттардын бири. Анда Аллах Таала Жин менен Адамзатка кайрылып: "Оо, Жин менен Адамзат коому! Раббиңер силерге берген сансыз нээматтарынын, жакшылыктарынын жана ырыскыларынын кайсынысын жалганга чыгарасыңар? Кайсысын четке кагасыңар?" деп сурайт.

Бул аятта Аллах адамдарга жана жиндерге Өзүнүн чексиз жакшылыктарын эскертип, аларды ой жүгүртүүгө чакырат. Аллах берген нээматтардын ичине ден соолук, акыл, ырыскы, турак-жай, абанын тазалыгы, мезгилдердин алмашуусу, күн менен түндүн кезектешиши жана башка сансыз жакшылыктар кирет. Адам баласы бул нээматтарды күнүмдүк жашоосунда колдонуп жүргөнү менен, кээде алардын баасын түшүнбөй, Раббисине шүгүр кылбай калат. Аллах ушул аят аркылуу аларды ойлонууга, шүгүр кылууга жана нээматтарды танууга чакырат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын чексиз мээрими: Аллах Таала бизге сансыз нээматтарды берген. Бул нээматтардын ар бири Анын бизге болгон мээриминин жана ырайымынын белгиси. Биз аларды эсепке ала албайбыз, бирок Аллах алардын баарын билет.
• Шүгүр кылуунун мааниси: Бул аят бизди Аллах берген жакшылыктарга шүгүр кылууга үндөйт. Шүгүр кылуу – нээматтардын улантылышынын жана көбөйүшүнүн себеби.
• Ой жүгүртүүгө чакыруу: Айланабыздагы ар бир нерсе – аба, суу, тамак, ден соолук – Аллахтын берген нээматы. Бул аят бизди ошол нээматтар жөнүндө ойлонууга жана Аллахтын кудуретин таанууга чакырат.
• Ислам – ырайым дини: Ислам бизди Аллахтын нээматтарын таанууга, аларга шүгүр кылууга жана башкаларга да жакшылык кылууга үндөйт. Бул дин адамды жакшылыкка, ырайымга жана акыйкаттыкка жетелейт.
• Кыямат күнүндөгү суроо: Ар бир нээмат үчүн бизден суроо алынат. Ошондуктан, биз Аллах берген жакшылыктарды туура колдонуп, Ага шүгүр кылышыбыз керек.

Бул аят бизге Аллахтын улуулугун, мээримин жана бизге болгон камкордугун эскертип, Ага болгон ыраазычылыгыбызды жана шүгүрүбүздү билдирүүгө чакырат. Ошондой эле, ислам дининин негизги максаты – адамды Аллахты таанууга, Ага ибадат кылууга жана жакшылык кылууга жетелөө экенин көрсөтөт.