Rəhman surəsi — Ayə 18

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• فَبِأَيِّ — "bəs hansı ilə", "hansı ki" mənasında olub sual bildirir.
• آلَاءِ — "nemətlər", "ne'mətlər" deməkdir; tək halı "ilə" və ya "alâ" gəlir. Burada Allahın saysız-hesabsız nemətləri nəzərdə tutulur.
• رَبِّكُمَا — "Rəbbiniz", yəni hər iki varlıq qrupunun — insanların və cinlərin — Rəbbi. "Kumâ" ikili şəkil olub insan və cinə birlikdə xitab edir.
• تُكَذِّبَانِ — "yalan sayırsınız", "inkar edirsiniz" mənasındadır. Yəni bu nemətləri yalan hesab edir, onları Allahdan bilmirsiniz.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə Rəhman surəsinin ən möhtəşəm və ən çox təkrarlanan ayələrindən biridir. Allah-Təala insanlara və cinlərə xitab edərək buyurur: "Bəs Rəbbinizin hansı nemətini yalan sayırsınız?"

Yəni ey insanlar və cinlər! Allah sizə o qədər çox və müxtəlif nemətlər verib ki, onları saymaq mümkün deyil. Havanın nəfəs ala biləcəyiniz şəkildə mülayim olması, fəsillərin bir-birini əvəz etməsi, gecə ilə gündüzün növbələşməsi, su, qida, sağlamlıq, ağıl, hidayət — bunların hamısı Allahın sizə olan sonsuz lütfünün bir hissəsidir. Bəs siz bu nemətlərdən hansını inkar edə bilərsiniz? Hansını ki, Allahdan deyil, başqasından bilirsiniz?

Bu ayə həm də bir sual-hesab xarakteri daşıyır. Allah qullarına xatırladır ki, hər bir nemət Onun tərəfindəndir və bu nemətlərə şükür etmək, onları inkar etməmək lazımdır. İnsan nə qədər unutqan olsa da, Allahın nemətləri hər an onu əhatə edir. Ayənin təkrar-təkrar gəlməsi isə bu həqiqəti qəlbə yeritmək, insanı düşünməyə və şükr etməyə təşviq etmək üçündür.

3) Dəvət xarakterli nəsihət:

Ey insan! Bir anlıq dayan və ətrafına bax. Səhər gözünü açanda işıq verən günəş, nəfəs aldığın hava, içdiyin su, yediyin yemək, səni sevən ailə, səni anlayan dost — bunların hamısı Allahın sənə olan sevgisinin əlamətidir. Allah səni yaratdı, sənə ruzi verdi, sənə hidayət etdi. Bəs sən bu nemətlərə necə cavab verirsən?

Bu ayə sənə bir sual verir: "Bəs Rəbbinin hansı nemətini yalan sayırsan?" Gəl bu suala vicdanla cavab ver. Nemətləri inkar etmək yerinə, onları verənə şükür et. Çünki şükür neməti artırar, inkar isə onu əldən çıxarar. Rəhman surəsi sənə Allahın sonsuz mərhəmətini xatırladır — gəl bu mərhəmətə qapı aç, şükürlə, ibadətlə, yaxşılıqla cavab ver. Allah səni bağışlayan, səni sevən və səni heç vaxt unutmayan Rəbbindir.