سوره رحمن — آیه 21

معانی کلمات:

• آلاء: نعمتها، جمع «أَلْی» یا «أَلاء» به معنای نعمتهای فراوان و آشکار.
• تُکَذِّبانِ: تکذیب میکنید، انکار میکنید (خطاب به دو گروه جن و انس).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، پس از برشمردن نعمتهای بزرگ خود در آیات پیشین (مانند آفرینش آسمانها و زمین، مهار کردن خورشید و ماه، و...)، با لحنی پرسشی و توبیخی میفرماید: «پس ای جن و انس! کدامیک از نعمتهای پروردگارتان را انکار میکنید و تکذیب مینمایید؟» این خطابِ دوباره و مکرر در سوره رحمن، برای بیدار کردن وجدان و توجه دادن به نعمتهای بیشمار الهی است که هر لحظه انسان و جن را احاطه کردهاند. مقصود این است که هیچیک از این نعمتها را نمیتوان انکار کرد، چرا که آشکار و مشهودند؛ پس چرا در برابر آنها کفران و ناسپاسی میکنید؟ این آیه، هم اتمام حجت است و هم اظهار عجز مخاطب در برابر انکار نعمتها، زیرا نعمتهای خداوند چنان گسترده و پیوسته است که حتی برای انکار یک مورد از آنها نیز دلیلی وجود ندارد.

فواید و پیامهای آیه:

• نعمتهای خداوند بر جن و انس، بیشمار و غیرقابل شمارش است و انسان باید پیوسته به یاد آنها باشد.
• تکذیب نعمتهای الهی، نهتنها ناسپاسی است، بلکه نشانه نادانی و بیخبری از الطاف پروردگار است.
• این آیه دعوتی است به شکرگزاری مداوم و نگاه دقیق به زندگی که سراسر لطف و رحمت الهی است.
• یادآوری نعمتها، محبت خدا را در دل افزایش میدهد و انسان را به اطاعت و بندگی بیشتر ترغیب میکند.
• قرآن با این پرسش تکاندهنده، انسان را به تفکر وامیدارد تا در برابر این همه احسان، فروتن و سپاسگزار باشد.