سوره رحمن — آیه 22

معانی کلمات:

• لُؤلُؤ: دُرّ، همان گوهرهای گرانبهایی که از درون صدفها به دست میآید.
• مَرجان: مهرههای سرخ رنگ و گرانبهایی که از دریا بیرون میآید؛ برخی مفسران آن را نوعی یاقوت سرخ یا صدف کوچک دانستهاند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیهی شریفه، یکی از نعمتهای بزرگ خود را در آفرینش دو دریا (دریای شور و شیرین، یا دو دریای مجاور هم) یادآور میشود و میفرماید: از آن دو دریا، به قدرت و مشیت الهی، لؤلؤ و مرجان بیرون میآید. اگرچه این گوهرها معمولاً از دریاهای شور بیرون میآیند، اما چون این دو دریا در کنار هم قرار گرفته و به هم میپیوندند، گویی یک مجموعهی واحد هستند؛ از این رو خداوند ضمیر «هما» (هر دو) را به کار برده است. این بیان نشان میدهد که این دو دریا در کنار هم، منبع این نعمتهای گرانبها هستند و انسانها از آنها زینت و ثروت به دست میآورند. این آیه در ادامهی آیاتی است که نعمتهای خداوند را در آفرینش دریاها، کشتیها و آنچه در آنهاست برمیشمارد تا بندگان را به شکرگزاری وادارد.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه انسان را به تفکر در آفرینش دریاها و گنجینههای نهفته در آنها دعوت میکند؛ گنجینههایی که بدون هیچ تلاشی از سوی انسان، به فرمان خدا از دل دریاها بیرون میآیند و نشانهای از رحمت و لطف بیکران او هستند.
• خداوند با یادآوری این نعمتهای ظاهری و مادی، ما را به یاد نعمتهای بزرگتر معنوی میاندازد؛ همانگونه که لؤلؤ و مرجان زینت دنیوی انسانها هستند، ایمان و عمل صالح نیز زینت حقیقی و ماندگار انسان در دنیا و آخرت است.
• این آیه ما را به شکرگزاری در برابر نعمتهای الهی ترغیب میکند و میآموزد که هیچ نعمتی، حتی کوچکترین آنها، بدون حکمت و لطف خداوند نیست؛ پس شایسته است بنده در برابر این همه نعمت، سپاسگزار پروردگار خود باشد و از آنها در راه خیر و نیکی استفاده کند.