سوره واقعه — آیه 9

معانی کلمات:

• مشأمة: جانب چپ و شمال، و در اینجا کنایه از شومی و بدبختی است. «أصحاب المشأمة» یعنی کسانی که نامهٔ اعمالشان به دست چپشان داده میشود و اهل شقاوت و عذاب هستند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از تقسیم انسانها در آیهٔ قبل به سه گروه (سابقان، اصحاب یمین و اصحاب شمال)، در این آیه به معرفی گروه دوم یعنی «اصحاب مشأمه» میپردازد و با لحنی تهدیدآمیز و تعجبآمیز میفرماید: «و اصحاب شمال، چه اصحاب شمالی هستند!» این عبارت برای تحقیر و بیان عظمت شقاوت آنان است؛ یعنی آنان چنان در بدبختی و شومی غوطهورند که نمیتوان جایگاهشان را توصیف کرد.

این گروه، کسانی هستند که نامهٔ اعمالشان را با دست چپ دریافت میکنند و به سوی آتش دوزخ به جانب چپ (جهت عذاب) رانده میشوند. آنان در دنیا راه گمراهی و کفر را پیمودند و در آخرت نیز سرنوشتی جز آتش و خواری ندارند. عبارت «ما اصحاب المشأمة» در حقیقت برای بزرگداشت شأن و هولناک بودن عاقبت آنان است، همانگونه که در آیهٔ قبل دربارهٔ اصحاب یمین برای تعظیم مقامشان به کار رفت.

فواید و پیامهای آیه:

1. هشدار جدی به غافلان: این آیه زنگ خطری برای کسانی است که در زندگی خود راه حق را رها کرده و به گناه و کفر روی آوردهاند؛ تا پیش از فرا رسیدن مرگ، توبه کنند و به سوی خدا بازگردند.
2. عدالت الهی: تقسیم انسانها به دو گروه سعادتمند و شقاوتمند، نشاندهندهٔ عدالت کامل خداوند است که هر کس را بر اساس اعمالش جزا میدهد و هیچ ظلمی در کار نیست.
3. اهمیت اعمال در دنیا: سرنوشت اخروی هر انسان در گرو انتخابها و اعمال او در دنیاست؛ پس باید مراقب باشیم که در کدام صف قرار میگیریم.
4. رحمت و محبت خداوند: بیان این هشدارها در قرآن، از سرِ رحمت و محبت خداوند به بندگان است تا با آگاهی از عاقبت گناهکاران، از مسیر هلاکت دوری کنند و به سوی نجات و سعادت بشتابند.