Hashr surasi — Oyat 17

Kalimalarning ma'nolari:

• عَاقِبَتَهُمَا — ikkalasining (shayton va unga ergashgan insonning) oxirgi oqibati, natijasi.
• خَالِدَيْنِ — abadiy qoluvchilar, mangulik boqiylari.
• جَزَاءُ الظَّالِمِينَ — zolimlarning (o'zlariga zulm qilganlarning) jazosi, mukofoti.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo shayton va unga itoat etib, kufr yo'lini tutgan insonning oxirgi taqdirini bayon qilmoqda. Ikkalasining ham oqibati — do'zaxdir. Ular o'sha joyda abadiy qoladilar, hech qachon undan chiqmaydilar. Bu — Allohning chegaralarini buzgan, o'z nafslariga zulm qilgan kimsalarning jazosidir. Shayton o'z yo'ldoshini yo'ldan ozdirib, oxiri unga faqat halokat keltirdi; inson esa shaytonga ergashib, o'zini abadiy azobga duchor qildi. Demak, ikkalasi ham do'zaxda birga bo'ladi — biri yo'ldan ozdirgani uchun, ikkinchisi esa yo'ldan ozgani uchun. Bu — zolimlarning, ya'ni o'zlariga va boshqalarga zulm qilganlarning haqli jazosidir.

Foydalar va ibratlar:

• Shaytonga ergashishning oxiri — halokat va abadiy azobdir. Kimki shaytonning vasvasasiga uchsa, oxir-oqibatda u bilan birga do'zaxga tushadi.
• Inson o'z tanlovi uchun mas'uldir; shayton faqat vasvasa qiladi, lekin insonning o'zi qaror qabul qiladi va oqibatini o'zi tortadi.
• Bu oyat mo'minlarga ogohlantirishdir: gunoh va kufr yo'lidan qaytish, tavba qilish va Allohning chegaralariga rioya qilish — najot yo'lidir.
• Zulm — har qanday shaklda bo'lsin, oxiratda jazosiz qolmaydi. Alloh adolatli bo'lib, har kimga qilgan amaliga yarasha mukofot yoki jazo beradi.
• Islomda insonni ezgulikka, to'g'ri yo'lga boshlash — eng buyuk yaxshilikdir; aksincha, uni yo'ldan ozdirish — eng katta zulmdir. Shu sababli mo'minlar bir-birlarini yaxshilikka chaqirishlari va yomonlikdan qaytarishlari lozim.