Аль-Анам сүрәсе — Аять 22

Сүзләр мәгънәсе:

• نَحْشُرُهُمْ — аларны (кыямәт көнендә) җыярбыз.
• شُرَكَاؤُكُم — сезнең (Аллаһка тиңдәш кылган) серкәләрегез, потларыгыз.
• تَزْعُمُونَ — дәгъва итәсез, ялгандан әйтәсез.

Аять тәфсире:

Бу аятьтә Аллаһы Тәгалә кыямәт көнендәге хәлне искә төшереп, мөшрикләргә иң оятлы сорауны бирәчәген хәбәр итә. Ул көнне Аллаһ бөтен кешеләрне — элеккеләрне дә, соңгыларны да, гыйбадәт кылучыларны да, гыйбадәт кылынган нәрсәләрне дә — бер урынга җыяр. Аннары мөшрикләргә шелтә һәм мыскыллау рәвешендә әйтер: "Сезнең Аллаһка тиңдәш дип санаган, аларга табынган, алардан шәфәгать көткән серкәләрегез кайда соң? Әгәр алар чыннан да сезнең уйлаганча Аллаһның серкәсе булсалар, ни өчен алар бүген сезгә ярдәм итмиләр, ни өчен алар сезнең белән бергә түгелләр?" Бу сорау аларның ялган дәгъваларының бушлыгын, потларга табынуларының юккалыгын ачык күрсәтәчәк. Ул көнне аларның серкәләре дә, аларга булышачак ярдәмчеләре дә булмаячак.

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

1. Кыямәт көне чынбарлыкта булачак, һәм ул көндә һәркем үз гамәлләре өчен җавап бирәчәк. Бу безне дөньяда яшәгәндә ахыргы хисапны истә тотып, гамәлләребезне төзәтергә өнди.
2. Аллаһтан башкага табыну, аңа тиңдәш кылу — иң зур хата һәм ул кыямәт көнендә шелтәгә сәбәп булачак. Шуңа күрә без тәүхидне (Аллаһның берлеген) нык тотарга һәм һәртөрле ширктән сакланырга тиешбез.
3. Кыямәт көнендә Аллаһның гаделлеге һәм кодрәте тулысынча ачылачак: һәркем үзенең дөньяда кылган эшенең нәтиҗәсен күрер. Бу безне Аллаһыга гына ышанып, аның рәхмәтенә өметләнеп, Җәһәннәм газабыннан куркып яшәргә өйрәтә.
4. Мөшрикләрнең хәле — безнең өчен зур гыйбрәт: дөньяда үзебез уйлап чыгарган нәрсәләргә таяну, алардан ярдәм көтү — буш хыял гына. Чын ярдәмче, чын коткаручы — бары тик Аллаһы Тәгалә генә.